Avustralya’da açıklanan bütçede konut piyasasına yönelik vergi düzenlemeleri ve göç tahminleri tartışma yarattı. Hükümet, sermaye kazancı vergi indirimini kaldırırken yerine enflasyona göre endeksleme getirdi; negatif vergi avantajını ise yalnızca yeni inşaatlarla sınırlandırdı.

Hazine Bakanı Jim Chalmers, Salı gecesi yaptığı bütçe konuşmasında düzenlemelerin daha fazla genç Avustralyalının ev sahibi olmasına yardımcı olmayı amaçladığını belirterek, “Nesiller arasındaki temel anlaşmayı yeniliyoruz” dedi.

Konut piyasasına giriş eleştirisi

Radyo sunucusu Tom Elliot ise değişikliklerin genç Avustralyalıların ev sahibi olma imkanını belirleyen temel unsurları ele almadığını söyledi. Elliot, 3AW dinleyicilerine yaptığı açıklamada, “Eğer gençler şimdi konut piyasasına giremezlerse ve konut fiyatları yükselmeye devam ederse, önümüzdeki birkaç yıl içinde konut piyasasına giremeyecekler” ifadelerini kullandı.

Elliot, Avustralya nüfusunun yaklaşık 26 milyon, hatta 27 milyona yakın olduğunu belirterek dört yıl içinde bu sayının neredeyse 30 milyona ulaşacağını savundu. Victoria’ya yaklaşık yarım milyon kişinin gelmesinin planlandığını söyleyen Elliot, bunun “iki Geelong” büyüklüğünde ek nüfus anlamına geldiğini belirtti.

Elliot, tüm bu insanları barındırmak için iki Geelong daha inşa edilmeyeceğini belirterek, ilk kez ev sahibi olacakların birdenbire ev sahibi olmaya elverişli hale gelmemesinin temel nedeninin nüfusun hızla artması olduğunu söyledi. Elliot, bütçede daha fazla konut inşa edileceğine dair çok az şey olduğunu da savundu.

Göç tahminleri revize edildi

Bütçede bu yıl için net yurtdışı göç rakamının 295 bin olacağı doğrulandı. Bu rakam, geçen yılki bütçede öngörülenden 35 bin daha yüksek oldu. 2026-27 tahmini de 20 bin artırılarak 245 bine revize edildi. Net yurtdışı göçün 2027-28’de İşçi Partisi’nin uzun vadeli hedefi olan 225 bine düşmesi bekleniyor.

Bütçede, net yurtdışı göçün 2022-23’teki zirvesinden bu yana yaklaşık yüzde 45 azaldığı ve 2027-28’e kadar düşmeye devam etmesinin beklendiği belirtildi. Ayrıca 2025-26 ve 2026-27 yıllarında net göçün önceki tahminlerin biraz üzerinde olmasının, geçici vizeyle ülkeden ayrılan göçmenlerin oranının geçmişe göre daha düşük kalmasını yansıttığı ifade edildi. Yeni Zelanda vatandaşlarının gelişlerinin de Avustralya’nın nispeten elverişli işgücü piyasası koşulları nedeniyle güçlü kalmasının beklendiği, bütçedeki göç politikası değişikliklerinin net yurtdışı göç üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturacağı kaydedildi.

Nüfusun on yılın sonuna kadar neredeyse 30 milyona ulaşması bekleniyor. Yeni Güney Galler’in 274 bin kişi artarak 9 milyon 62 bine, Victoria’nın 301 bin kişi artarak 7 milyon 593 bine, Queensland’in 232 bin kişi artarak 6 milyon 71 bine, Batı Avustralya’nın 133 bin kişi artarak 3 milyon 290 bine, Güney Avustralya’nın 36 bin kişi artarak 1 milyon 972 bine, Tazmanya’nın 5 bin kişi artarak 586 bine, Avustralya Başkent Bölgesi’nin 19 bin kişi artarak 516 bine ve Kuzey Bölgesi’nin 6 bin kişi artarak 275 bine çıkacağı öngörülüyor.

Geçen yılki bütçede bu mali yılda net yurtdışı göçünün 260 bin olacağı, 2026-27’de ise 225 bine düşeceği öngörülmüştü. Avustralya İstatistik Bürosu’na göre 2024-25 döneminde net yurtdışı göçü 306 bin oldu; bu rakam bir önceki yıl 429 bindi. Şubat 2026’ya kadar olan 12 aylık dönemde, denizaşırı göçün net bir göstergesi olan net kalıcı ve uzun süreli göçmen sayısı 478 bin 910 ile yarım milyona yaklaştı.

Vergi düzenlemelerine Bouris’ten tepki

Finans uzmanı Mark Bouris de sermaye kazancı vergisi ve negatif vergilendirme düzenlemelerini eleştirdi. Yellow Brick Road’un kurucusu Bouris, Howard dönemi vergi indirimlerinin göçmen toplulukları da dahil olmak üzere birçok Avustralyalı tarafından nesiller arası servet oluşturmak için kullanıldığını söyledi.

Bouris, birçok Avustralyalının son 30-40 yıldır bu yöntemi kullandığını ve bundan fayda sağladığını belirtti. Yıllarca çalışarak aidat, damga vergisi, diğer vergiler ve gelir vergisi ödediklerini, ardından mülke karşı oluşan zararı vergi indirimi olarak talep ettiklerini söyledi. Bouris, bunun ailelere ve çocuklara miras kalacak servet oluşturduğunu, bunun çoğu ebeveynin ve göçmen ailelerin hayali olduğunu ifade etti.

Bouris, yeni düzenlemelerin nesiller arası eşitsizlik yarattığını savunarak, 20 ila 30 yaş arası mülkü olmayan kişilerin ancak yeni bir mülk satın aldıklarında vergi avantajından ve sermaye kazancı vergi indiriminden yararlanabileceğini söyledi. Bouris’e göre bu durum yeni mülklere olan talebi artıracak ve sonuçta fiyatları yükseltecek.