Hazine Bakanı Jim Chalmers, akaryakıt fiyatlarının yükseldiği ve elektrikli araç kullanımının arttığı bir dönemde, elektrikli araçlar için yeni bir yol kullanım vergisinin yeniden değerlendirildiğini açıkladı. Hükümet kaynakları, bu seçeneğin uzun süredir masada olduğunu doğruladı.

Akaryakıt vergilerinde gelir kaybı

Avustralya’da benzin ve motorin kullanan sürücüler, litre başına 51,6 sent akaryakıt vergisi ödüyor. Ancak elektrikli araç sürücüleri bu vergiden muaf tutuluyor. Hükümet, elektrikli araçlara geçişin hızlanmasıyla birlikte yol ve otoyol yatırımları için kullanılan bu gelir kaleminde ciddi düşüş yaşanabileceğini değerlendiriyor.

Yeni vergi modeli gündemde

Geçen yıl basına yansıyan bilgilere göre hükümet, yeni yol kullanım vergisini ilk aşamada kamyonlar üzerinde denemeyi, ardından tüm araçlara yaymayı planlıyor. Önerilen sistemde verginin, kat edilen mesafe ve yolun kullanıldığı zaman dilimine göre hesaplanması öngörülüyor. Hazine’nin bu seçeneği mayıs ayında açıklanacak bütçe öncesinde ayrıntılı şekilde incelediği bildirildi.

Chalmers: Mevcut sistem sürdürülebilir değil

Hazine Bakanı Chalmers, mevcut vergi yapısının uzun vadede sürdürülebilir olmadığını belirterek, “Daha fazla insan benzinli araçlardan elektrikli araçlara geçerken, yol yatırımlarını destekleyecek bir vergi düzenlemesine ihtiyaç var” ifadelerini kullandı. Chalmers, değişiklikler için acele edilmeyeceğini de vurguladı.

Olası maliyetler

Yeni Güney Galler’de planlanan benzer bir yol kullanım sistemine göre, ulusal düzeyde uygulanacak bir verginin sürücülere yıllık 300 ila 400 dolar arasında ek maliyet getirebileceği değerlendiriliyor. Victoria Hazine Bakanı Tim Pallas ise elektrikli araçların daha ağır olduğu ve yol altyapısına daha fazla zarar verdiği görüşünü dile getirdi.

Gelirler düşüyor

Akaryakıt vergisi, federal hükümet için önemli bir gelir kalemi olmaya devam ediyor. 2023-24 mali yılında sürücülerden yaklaşık 15,7 milyar dolar akaryakıt vergisi toplandığı, 2026-27’ye kadar bu rakamın toplamda 67,6 milyar dolara ulaşmasının beklendiği açıklandı. Ancak hibrit ve elektrikli araçların yaygınlaşmasıyla bu gelirin azalacağı öngörülüyor.

Eyalet deneyimleri

Şu anda Yeni Güney Galler, 2027’den itibaren ya da elektrikli araçların yeni satışlarda yüzde 30 paya ulaşması durumunda yol kullanım vergisi getirmeyi planlayan tek eyalet konumunda. Batı Avustralya da benzer bir uygulamaya sıcak bakıyor. Buna karşılık Victoria’da elektrikli araç vergisi, Yüksek Mahkeme kararıyla iptal edilmişti.