Avustralya genelinde kiralık konut piyasasındaki kronik sıkışma, kiraların daha hızlı yükselmesine ve yaşam maliyeti baskılarının artmasına yol açıyor. Son veriler, kiracıların gelirlerinden konuta ayırdıkları payın tarihi zirveye çıktığını gösteriyor.

Konut veri şirketi Cotality’nin üç aylık kira incelemesine göre, kiralar mart ayına kadar olan üç aylık dönemde yüzde 2,1 arttı. Bu oran, 2025’in son çeyreğinde görülen yüzde 1,2’lik ve bir önceki çeyrekteki yüzde 0,9’luk artışların üzerinde gerçekleşti.

Gelirin üçte birinden fazlası kiraya

Cotality Araştırma Başkanı Gerard Burg, kira erişilebilirliğinin belirgin biçimde bozulduğunu belirtti. Son beş yıldaki kesintisiz artışların, ortalama bir hanenin haftalık kira giderini 202 dolar yükselttiği ifade edildi.

Burg, hanelerin artık brüt medyan gelirlerinin yüzde 33,1’ini kiraya harcadığını, bu oranın Eylül 2020’de yüzde 26,2 seviyesinde olduğunu söyledi.

Arz yetersizliği baskıyı tırmandırıyor

Burg’a göre 2024 boyunca kira artışları yavaşlamıştı ancak talebi karşılamayan arz, baskıyı yeniden artırdı. “Arz talebi anlamlı biçimde yakalayana kadar kira artışları yüksek kalmaya devam edebilir,” dedi.

Boş konut oranları ise son 12 ayda zaten düşük seviyelerden daha da geriledi. Ülke genelinde her 100 kiralık konuta karşılık yalnızca 1,6 boş konut bulunuyor.

Bazı kentlerde durum daha sıkı

Adelaide’de kiralar çeyrek dönemde yüzde 2,2 artarken boşluk oranı yüzde 1’e düştü. Perth’te ise kiralar yüzde 3 yükselerek ülke genelinde en hızlı artışı kaydetti; kentteki boşluk oranı yüzde 1,2 olarak ölçüldü.

Burg, boşluk oranlarının yüzde 1,5’in altına inmesinin kiracıların pazarlık gücünü ciddi biçimde zayıflattığını ve seçenekleri sınırladığını söyledi. Bu durumun, kiracıları paylaşımlı evlere, farklı bölgelere taşınmaya ya da aile yanına dönmeye zorladığını belirtti.

İnşaat maliyetleri de süreci zorlaştırıyor

Yükselen kiralar, Orta Doğu’daki çatışmaların tetiklediği küresel enflasyon baskısıyla birlikte haneler üzerindeki yükü artırıyor. Aynı zamanda savaş kaynaklı tedarik sorunları, yeni konut üretimini de yavaşlatıyor.

Westpac’a göre artan maliyetler, bir konutun inşa bedelini yüzde 10’a kadar yükseltiyor ve projelerin uygulanabilirliğini zorluyor. NAB’ın Avustralya ekonomisi birimi ise inşaat sektöründeki iflasların kriz öncesinde dahi yüksek seyrettiğine dikkat çekiyor.

NAB’dan Gareth Spence, inşaat girdilerinin fiyatlarının pandemi öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 30 daha yüksek olduğunu ve yukarı yönlü baskının sürebileceğini ifade etti.

Sydney en pahalı şehir olmaya devam ediyor

Verilere göre Sydney, medyan haftalık 824 dolarlık kira ile ülkenin en pahalı kenti olmayı sürdürüyor. Melbourne’da ise medyan kira 632 dolar seviyesinde bulunuyor.

Uzmanlar, kiralık konut arzında kayda değer bir artış yaşanmadığı sürece, kira erişilebilirliğinde belirgin bir iyileşme beklemenin zor olduğu görüşünde.