Avustralya’da taban hareketi Cash Welcome, 28 Nisan Salı günü düzenlenecek ulusal “Cash Out Day” kapsamında vatandaşlara en yakın ATM’ye veya banka şubesine giderek nakit para çekme çağrısı yaptı.

Cash Welcome kurucusu ve finans gazetecisi Jason Bryce, kampanyanın Avustralya’da nakit seçeneğinin korunması için önemli bir fırsat olduğunu söyledi. Bryce, birkaç yıl önce düzenlenen benzer bir etkinliğin etkili olduğunu ve hükümetin nakit zorunluluğu açıklamasına yol açtığını belirtti.

Nakit kullanımına destek

Bryce, Avustralya’da normal bir günde 900 bin ile 1 milyon kişinin ATM’den para çektiğini, kampanyanın bu sayıyı 1,8 milyona çıkarmayı hedeflediğini söyledi. Bunun bankalara ekonomide nakdin desteklenmesi gerektiğini hatırlatmanın bir yolu olduğunu ifade eden Bryce, katılım için ATM, banka veya eftpos perakendecisinden 20 dolar çekmenin yeterli olduğunu kaydetti.

“Temassız ödeme kolaylığı iyi, kimse bunun işlem seçeneklerinden kaldırılmasından söz etmiyor; ancak nasıl ödeme yapacağımız konusunda seçeneğe ihtiyacımız var ve herkesin zaman zaman nakit kullanması gerekiyor” diyen Bryce, ortalama Avustralyalı ve perakendeci için nakit kullanmanın üç yıl öncesine göre daha zor hale geldiğini savundu.

RBA çalışmasında dikkat çeken bulgular

Avustralya Merkez Bankası’nın çalışmasına göre, 2025’te işlemlerin yaklaşık yüzde 15’i nakit yapıldı; bu oran 2023’e göre 2 puan arttı. Çevrim içi fatura ödemeleri de bu kapsama dahil edilirken, yüz yüze işlemlerde nakit kullanımının yaklaşık beşte bire yaklaştığı belirtildi.

Çalışmada, Avustralyalıların yaklaşık yarısının haftada en az bir kez nakit kullandığı, yaşlıların gençlere kıyasla nakdi daha fazla tercih ettiği, düşük gelirli hanelerin de dijital ödemelere göre nakdi daha fazla kullandığı tespit edildi. RBA, nakde erişimin zorlaşması veya mağazaların nakit kabul etmemesi halinde Avustralyalıların üçte birinin zorluk ya da ciddi rahatsızlık yaşayabileceği uyarısında bulundu.

Çalışmada ayrıca, nakit kullanmaya bağımlı olan Avustralyalıların, nakdin kullanımının zorlaşması halinde “büyük zorluklarla karşılaşacaklarını” söylediği belirtildi. Bryce, bunun değişmesi gerektiğini ifade ederek RBA’nın daha fazla Avustralyalının nakit kullanmak istediğini söylediğini, ancak bankaların bunu zorlaştırdığını ve bu nedenle bir dönüş gerektiğini belirtti.

Bryce, sayıların net olduğunu, daha fazla Avustralyalının nakit kullanmak istediğini ve bankaların buna şubeleri yeniden açarak ve daha fazla ATM seçeneği sağlayarak yanıt vermesini umduğunu söyledi.

National Seniors Australia Üst Yöneticisi Chris Grice, yaşlı Avustralyalıların hâlâ nakde erişime ihtiyaç duyduğunu belirtti. Grice, tüm yaşlıların banka kartı, kredi kartı veya çevrim içi bankacılık kullanırken rahat olmadığını; teknolojiye hâkim olmama, dolandırıcılık endişesi ve alışkanlıklar nedeniyle nakde ihtiyaç duyduklarını söyledi.

Grice, National Seniors Australia’nın yaklaşımının “kullan ya da kaybet” olduğunu söyledi. İlk kez yıllar sonra Avustralyalıların nakdi daha sık ve daha yüksek tutarlarda kullandığını belirten Grice, nakit kullanıcılarının, nakdin ekonomide hâlâ sağlam bir yeri olduğunu kanıtlayan haberle kendilerini doğrulanmış hissetmesi gerektiğini ifade etti. Grice, buna bu yıl ocak ayında getirilen nakit zorunluluğunun da eklenmesiyle nakdin kesinlikle geri dönüş yaptığını söyledi.

Nakit zorunluluğu tartışması

Avustralya’da federal hükümet ocak ayında, gıda ve perakende işletmelerinin 500 dolar ve altındaki yüz yüze işlemlerde nakit kabul etmesini zorunlu kıldı. Küçük işletmeler bu düzenlemeden muaf tutuldu. Hazine Bakanı Jim Chalmers, adımı “nakit kullanıcılarını desteklerken işletmelerin maliyet ve risklerini dikkate alan dengeli, pratik ve makul” bir düzenleme olarak nitelendirdi.

Chalmers, işletmelerin bu temel ürünleri sattıklarında nakit kabul etmesini zorunlu hale getirdiklerini belirterek, bunun Avustralyalıların temel ihtiyaçlar için nakitle ödeme yapmaya devam edebilmesini sağlamaya yardımcı olacağını söyledi.

Bryce ise mevcut nakit zorunluluğunun yeterince ileri gitmediğini savundu. Bryce, hükümetin nakit zorunluluğunun önceki bir Cash Out Day’e yanıt olarak açıklandığını düşündüğünü, ancak bunun dünyadaki en zayıf zorunluluk haline geldiğini söyledi. Baskıyı sürdürmek gerektiğini belirten Bryce, hükümetin yakın zamanda kart ek ücretlerine son verileceğini de açıkladığını, bunun da tüm bu maliyetlerin mal ve hizmetlerin içine dahil edileceği ve herkesin ödeme yapacağı anlamına geldiğini ifade etti.

Banka şubeleri ve ATM vurgusu

Ülke genelinde, özellikle nakdin daha çok kullanıldığı bölgesel alanlarda banka şubelerinin kapanması nedeniyle Avustralyalılara 28 Nisan Salı günü ATM’ye giderek nakit akışını canlı tutma çağrısı yapıldı.

Bryce, Cash Welcome kampanyasını yerel bir bankanın bir şubeyi kaldırıp dört ATM’yi kapatmasının ardından başlattığını söyledi. Emekli maaşı günlerinde kapı dışına taşan kuyruklar olduğunu belirten Bryce, bankanın müşteri trafiğinde düşüş olmadığı halde maliyetleri azaltmak istediğini ifade etti.

Bryce ayrıca dört büyük bankanın Avustralya’da nakit dağıtımı için Merkez Bankası ile anlaşma imzaladığını belirterek, bu bankaların sıradan ekonomiler olmadığını, ülkenin finansal dokusunun bir parçası olduğunu söyledi.