Tasfiyeye giren bir emeklilik birikimi yapısı nedeniyle yüzlerce Avustralyalının birikiminin büyük bölümünü kaybettiği bildirildi. Haberde, Australian Fiduciaries Limited adlı şirketin geçen yıl tasfiyeye girdiği ve 660 kişinin etkilendiği, şirketin 160 milyon dolar borçlu olduğu belirtildi.

Doolan çifti 580 bin dolar kaybetti

Brisbane’de yaşayan Sharon ve Kevin Doolan çiftinin, emeklilikte yaklaşık 1 milyon dolarla geçinmeyi planladıkları, ancak toplam 580 bin dolarlık birikimlerinin neredeyse tamamını kaybettikleri ifade edildi. Çiftin, reklamlarla kendi kendini yöneten emeklilik fonuna (SMSF) geçmeye yönlendirildiği, 2023’te “kolay geçiş” vaadiyle işlem yaptıkları ve iki yıl içinde parayı yöneten yapının çöktüğü kaydedildi.

“Fırsat kaybı 200 milyon doların üzerinde”

SV Partners tasfiye görevlisi Matthew Hudson’un, kaybın yalnızca borçla sınırlı olmadığını, “fırsat kaybı ve faizin” 200 milyon doların üzerinde olduğunu söylediği aktarıldı. Haberde, ASIC’in çöküş sonrası çok sayıda şirket hakkında inceleme yürüttüğü belirtildi.

SMSF’ye geçişte koruma tartışması

Haber, ana akım emeklilik fonlarından ayrılanların koruma mekanizmaları açısından daha sınırlı koşullarla karşılaşabildiği iddialarını gündeme getirdi. Doolan çiftinin, Kevin Doolan’ın 17 yaşından beri katkı yaptığı Bussq adlı inşaat ve yapı sektörü fonundan 530 bin dolar çektiği, Sharon Doolan’ın da kendi birikiminden 50 bin dolar eklediği ifade edildi.

SMSF varlıkları 1 trilyon doları aştı

Uzmanların SMSF’lerin karmaşık bir alan olduğuna dikkat çektiği, eylül verilerine göre SMSF varlıklarının 1 trilyon doların üzerinde olduğu ve 1,2 milyon üyesi bulunduğu aktarıldı. UNSW’den doçent Katja Hanewald, SMSF’lerin meşru olduğunu ve bazı kişiler için uygun olabileceğini, ancak uyum ve yatırım kararları açısından ciddi sorumluluk ve zaman gerektirdiğini söyledi. Hanewald, insanların neye girdiklerini ve maliyetleri tam anlamadan SMSF’ye yönlendirilmelerinde sorun yaşanabildiğini belirtti.

“Kötü aktörler sistemi sömürüyor”

Super Members Council’in, SMSF’ye geçişlerde düzenleyiciler ve politika yapıcılar için alarm verilmesi gerektiğini savunduğu, geçişlerin artık daha düşük birikime sahip kişilerde ve 45 yaş altı grupta yoğunlaştığını ileri sürdüğü aktarıldı. Araştırmaya göre SMSF’ye geçenlerin yarıdan fazlasının 100 bin doların altında birikimi olduğu, ortalama bakiyenin 21 bin 700 dolar olduğu belirtildi. Haberde, bu bulguların bazı SMSF platform işletmecileri ve Financial Services Council tarafından sorgulandığı da yer aldı.

ASIC Başkanı Joe Longo’nun geçen yıl “kötü aktörlerin” emeklilik sistemini “endüstriyel ölçekte sömürmeye” çalıştığı uyarısında bulunduğu aktarıldı. Haberde ayrıca, First Guardian ve Shield Master Funds’un çöküşü sonrası 12 bin kişinin SMSF kurduğu ve yaklaşık 1 milyar dolarlık kayıp yaşandığı örneği verildi.

Mağdurlar: “Erken emeklilik planı bitti”

62 yaşındaki Chris Simpson’ın 270 bin dolarını SMSF’ye aktardığı, kendisine 900 bin dolar getiri beklentisi sunulduğu, şirketin iflas ettiğini ve paranın kaybolduğunu öğrenince “çöküş moduna” girdiğini söylediği aktarıldı. 67 yaşındaki hemşire Kathryn Shannon’ın, Kasım 2022’de sosyal medya reklamıyla SMSF kurduğu, 36 yıllık çalışmanın karşılığı olan 450 bin dolarlık birikiminin kaybolduğu belirtildi.

Haberde, Shannon’ın yatırımından haftalar sonra ASIC’in Australian Fiduciaries’in üç fonunu yatırımcılara sunmasını veya dağıtmasını engelleyen geçici kararlar aldığı, bu yasağın aynı ay içinde kaldırıldığı ancak fonların “çok yüksek riskli” olduğu ve getirilerin öngörülemez olduğuna dair uyarılar bulunduğu ifade edildi. Shannon’ın yatırımcıların bu değişiklik konusunda uyarılmadığını söylediği aktarıldı.

ASIC’e yönelik eleştiriler ve yanıt

54 yaşındaki öğretmen Andrew Bevan’ın, Aware Super’dan ayrılarak 200 bin dolarlık birikimini kaybettiğini, bunun “meşru görünen bir düzenek” olduğunu söylediği aktarıldı. Haberde, ASIC’in varlıkları dondurmak ve kayyım atamak için geçen yıl haziran ayına kadar mahkemeden karar istemediği, bu süreçte Australian Fiduciaries’in FY2024 ya da FY2025’in ilk yarısı için denetimli finansal tabloları ve denetimli uyum planı raporlarını sunmamasına rağmen yatırımcıların yaşanan krizin boyutunu ancak bu aşamada öğrendiği belirtildi.

ASIC sözcüsünün, mevcut fonları korumak için dondurma kararlarına odaklandıklarını, mahkemece bağımsız kayyımların kalan varlıkları izlemek ve korumakla görevlendirildiğini söylediği aktarıldı. Açıklamada, Australian Fiduciaries ve ilişkili 30 kuruluşun tasfiye, mahkeme kararı veya varlık koruma taahhüdü süreçlerinde olduğu, ayrıca Australian Fiduciaries, yöneticileri, APT Strategy ve yetkili temsilcisi Compare Your Super hakkında inceleme yürütüldüğü belirtildi.

AFCA süreci ve tazminat engeli

Haberde, birçok yatırımcının Australian Financial Complaints Authority’ye (AFCA) başvurduğu ancak APT Strategy’nin geçen yıl ocak ayında ASIC tarafından kayıttan düşürülmesi nedeniyle başvuruların reddedildiği, bu tarihten sonra yapılan şikâyetlerin kapatıldığı yazıldı. Yalnızca 16 yatırımcının son tarihe yetiştiği, bazı mağdurların APT Strategy’nin yeniden kayda alınmasını talep ettiği belirtildi.

Haberde, aksi halde “Son Çare Tazminat Planı” kapsamında 150 bin dolara kadar ödeme imkânına erişilemediği ifade edildi. AFCA sözcüsünün, kaydı düşürülen bir şirket hakkında sonradan yapılan şikâyetleri değerlendiremeyeceklerini, ancak Australian Fiduciaries Limited tarafından verilen kişisel tavsiyelere ilişkin şikâyetlerin incelenmeye devam ettiğini söylediği aktarıldı.

Reklam, yönlendirme ve “lead generation” tartışması

Haberde, birçok yatırımcının Facebook’ta gördüğü reklamlar üzerinden Compare Your Super adlı şirkete yönlendirildiği belirtildi. Şirketin kurucusu Tas Bartlett’in, üçüncü taraf ajanslarla başvuru toplamanın yaygın bir ticari uygulama olduğunu söylediği, ürünün “işletildiği şekilde” uygun ve faydalı olacağına inandıklarını savunduğu aktarıldı. Bartlett’in, çalışanların, aile ve arkadaşların da fona yatırım yaptığını, şirketin genel tavsiye ücreti aldığını ve bunun kayıt altına alınıp açıklandığını belirttiği ifade edildi.

Consumer Action Law Centre CEO’su Steph Tonkin’in, üçüncü taraf başvuru toplama yöntemlerine karşı yıllardır kampanya yürüttüklerini, soğuk arama ve “tıklama tuzağı” taktiklerinin uygun olmayan emeklilik fonu geçişlerini tetiklediğini ve daha sıkı koruma gerektiğini söylediği aktarıldı. Hanewald da SMSF’ler ile sektör fonları arasındaki maliyet ve risklerin standartlaştırılmış karşılaştırmalarla daha görünür olması gerektiğini belirtti.

Tasfiye raporu: “Kayıtlar iz sürmeyi zorlaştırdı”

SV Partners’ın geçen yıl kasım ayında ASIC’e sunduğu tasfiye raporunda, yaklaşık 70 şirketten oluşan karmaşık bir yapıdan söz edildiği, tutarsız kayıt tutma uygulamalarının ve işlemlere ilişkin destekleyici belgelerin eksikliğinin yatırımcı fonlarının izini sürmeyi zorlaştırdığı belirtildi. Raporda, yöneticilerin görev ihlalleri, şüpheli para akışları, olası iflas halinde ticaret ve iptale konu olabilecek işlemler hakkında soru işaretleri bulunduğu aktarıldı.

Yatırımcılar SMSF’yi açık tutmak zorunda

Haberde, yatırımcıların, olası bir geri ödeme olması halinde fondan pay alabilmek için SMSF’yi açık ve aktif tutmaları gerektiğinin söylendiği, ancak bunun yıllık 1700 dolara kadar uyum maliyeti doğurduğu belirtildi. Bazı yatırımcıların “kötünün üstüne para koyduklarını” ifade ettiği aktarıldı.