Avustralya’da yatırım konutlarına yönelik sermaye kazancı vergisi indirimi ile negatif getiri uygulamalarında değişiklik yapılmasına yönelik hazırlıklar, yükselen faiz oranlarıyla birlikte konut piyasasında risk yaratabileceği gerekçesiyle tartışma konusu oldu. Federal bütçe öncesinde gündeme gelen düzenlemelerin, hem kiracılar hem de mortgage ödeyenler üzerinde baskı oluşturabileceği ifade edildi.

Vergi düzenlemeleri bütçe gündeminde

Mevcut uygulamada yatırım amaçlı mülk satışlarında uygulanan yüzde 50 oranındaki sermaye kazancı vergisi indirimi ile negatif getiri mahsup sisteminde değişikliğe gidilmesi olasılığı bütçe öncesi kamuoyuna yansıdı. Hükümet, konut piyasasında kuşaklar arası eşitsizliği azaltmayı hedeflediğini açıkladı. Ancak düzenlemenin kapsamı ve son şekli henüz netleşmedi.

Faiz artışlarıyla eş zamanlı risk

Finans sektörünü temsil eden bir yetkili, olası vergi değişikliklerinin faiz artışlarının sürdüğü bir döneme denk gelmesinin ekonomik risk taşıdığı görüşünü dile getirdi. Düzenlemelerin düşük gelirli yatırımcıları daha fazla etkileyebileceği, bunun da yatırımcıların piyasadan çekilmesine yol açabileceği belirtildi.

Kiralar ve borç yükü endişesi

Araştırma kuruluşu Finder’ın verilerine göre mortgage sahiplerinin yaklaşık yüzde 9’u, bir veya iki ek faiz artışı durumunda kredi ödemelerinde zorlanma riskiyle karşı karşıya bulunuyor. Araştırmada yüz binlerce borçlunun mali açıdan kırılgan durumda olduğu ifade edildi.

Destekleyen ve eleştiren görüşler

Bazı uzmanlar, vergi teşviklerinde yapılacak değişikliklerin yatırımcı ağırlığını azaltarak ev sahibi olmak isteyenlere alan açabileceğini ve talep düşüşü nedeniyle fiyatlar üzerinde baskı oluşturabileceğini savundu. Karşıt görüşler ise düzenlemelerin kira arzını azaltarak kiraların yükselmesine yol açabileceği uyarısında bulundu.

Kira piyasası senaryoları

Araştırma şirketi SQM Research tarafından yayımlanan çalışmada, vergi değişikliklerinin mevcut mülkleri de kapsaması halinde büyük şehirlerde kiraların en kötü senaryoda yüzde 20’ye kadar artabileceği öne sürüldü. Konut arzının sınırlı olduğu bir ortamda hızlı politika değişikliklerinin piyasada dengesizlik yaratabileceği belirtildi.

Konut piyasasında değişim beklentisi

Bazı yorumcular, konut piyasasında uzun süredir yaşanan erişilebilirlik sorunları nedeniyle düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu belirterek, sınırlı da olsa atılacak adımların kamuoyunda olumlu bir beklenti yaratabileceğini kaydetti. Ancak konut arzı artırılmadan yapılacak düzenlemelerin kiracılar açısından yeni riskler doğurabileceği değerlendirmesi yapıldı.