Başbakan Anthony Albanese’in, ulusal yakıt krizi sonrasında Avustralyalılara toplu taşımaya yönelmeleri çağrısının, günlük yolculuk yapanların gerçekliğiyle örtüşmediği belirtildi. Ödüllü mühendis ve yazar Felicity Furey, Covid-19 sonrası yaşam ve yerleşim düzenlerindeki değişimlerin toplu taşımayı birçok kişi için işlevsiz hale getirdiğini savundu.

Ulaşım giderlerinin büyük kısmı özel araçlara

Hanelerin haftada ortalama 447 dolar ulaşım harcaması yaptığı, bu tutarın yüzde 96,4’ünün yakıt, sigorta ve bakım gibi özel araç maliyetlerine gittiği bildirildi. Toplu taşımanın toplam ulaşım harcamaları içindeki payının sınırlı kaldığı belirtildi.

Yolculuk süresi ve mesafesi uzadı

The Real Commute Report 2025 verilerine göre ortalama bir çalışanın işe gidiş geliş için yıllık harcaması 3 bin 557 dolar oldu. Günlük ortalama yolculuk süresi 2022’de 54 dakika iken 2025’te 64 dakikaya çıktı. Aynı dönemde ortalama yolculuk mesafesi 32 kilometreden 37 kilometreye yükseldi.

Pandemi sonrası ulaşım alışkanlıkları değişti

Furey, sorunun Avustralyalıların toplu taşımayı reddetmesi değil, ulaşım sistemlerinin insanların fiilî seyahat biçimlerine ayak uyduramaması olduğunu söyledi. Başbakan’ın çağrısının artık geçerliliğini yitirmiş “standart yolcu” varsayımına dayandığını ifade etti.

Pandemi öncesinde ulaşımın merkezî iş alanlarına yönelik ve saatleri öngörülebilir olduğunu hatırlatan Furey, Covid-19 sürecinin bu yapıyı kökten değiştirdiğini söyledi. 2021 Nüfus Sayımı’na göre evden çalışanların oranının yüzde 21’e çıktığını, bu oranın 2016’da yüzde 4,7 olduğunu belirtti. Furey, bugün haftada en az bir gün evden çalışanların oranının üçte bire yaklaştığını ifade etti.

Günlük yolculuklar çok duraklı hale geldi

Modern ulaşımın artık yalnızca ev ile iş arasındaki yolculuktan ibaret olmadığını belirten Furey, kreş, okul, alışveriş ve bakım gibi farklı durakların günlük ulaşımın parçası haline geldiğini söyledi. Konut için bölgesel alanlara taşınanların sayısının arttığını, bu bölgelerde ulaşım seçeneklerinin sınırlı kaldığını vurguladı.

Kendi deneyimini aktaran Furey, Sunshine Coast’tan Brisbane’e otomobille yolculuğun yaklaşık 1,5 saat, trenle ise istasyona ulaşım dahil yaklaşık 2 saat sürdüğünü söyledi. Toplu taşımayı denemek amacıyla sabah 05.48’de yola çıktığını, otobüs ve birden fazla tren içeren yolculuğun tek yön 3,5 saati aştığını ifade etti.

Sorun yapısal nitelik taşıyor

Furey, mühendislik açısından sorunun davranışsal değil yapısal olduğunu belirterek, mevcut ulaşım altyapısının tek tip ve öngörülebilir yolculuklara göre tasarlandığını söyledi. Bugünkü yolların ve ulaşım sistemlerinin, seyahat kalıplarının daha sabit olduğu onlarca yıl önceki toplumsal koşullara göre planlandığını dile getirdi.

Artan yakıt fiyatlarının herkesi aynı ölçüde etkilemediğini vurgulayan Furey, özellikle bölgesel alanlarda ve toplu taşımayla yeterince bağlantılı olmayan dış banliyölerde yaşayanların daha fazla zorlandığını ifade etti. Furey, “Birçok Avustralyalı için otomobil tercih değil, tek pratik seçenektir” dedi.

Büyük projeler tek başına yeterli görülmüyor

Grattan Enstitüsü verilerine göre hükümetler son 20 yılda planlananın 34 milyar dolar üzerinde ulaşım altyapı harcaması yaptı. Maliyeti 5 milyar doları aşan proje sayısı dokuz oldu. Ancak uzmanlar, büyük ölçekli projelerin tek başına modern ulaşım sorunlarını çözmeye yetmediği görüşünde.

Sydney Üniversitesi araştırması, iş gücünün yüzde 40’ından fazlasının ofis ve evden çalışmayı birlikte sürdürdüğünü, çok sayıda çalışanın tam zamanlı işe gidiş gelişe dönmek yerine iş değiştirmeye daha sıcak baktığını ortaya koydu.