NDIS reformu 160 bin kişiyi etkileyecek

Avustralya’da milyarlarca dolarlık engellilik destek programı Ulusal Engellilik Sigorta Programı’nda (NDIS) maliyeti sınırlamaya dönük değişiklikler yeni bir finansman tartışmasını beraberinde getirdi. Hükümetin açıkladığı reformlar, tüm katılımcıların uygunluğunun yeniden değerlendirilmesini ve on yıl sonuna kadar 160 bin kişinin programdan çıkarılmasını öngörüyor.

NDIS Bakanı Mark Butler, Perşembe günü Canberra’da yaptığı açıklamada eyaletler ve bölgelerle anlaşmazlık yaşanacağını öngördüğünü söyledi. Butler, programdan çıkarılacak kişilerin başka destek sistemlerine yönlendirilmesinden eyalet ve bölge yönetimlerinin sorumlu tutulmasının beklendiğini belirtti. Butler, toplumun da güven duyacağı alternatif destek mekanizmaları kurulmadan uygunluk kurallarının değiştirilip kişilerin program dışına çıkarılmayacağını ifade etti.

Eyaletlerin tutumu

Butler, eyaletler ve bölgelerin son beş yıllık kamu hastaneleri finansman anlaşması üzerinden de hizaya getirilebileceği mesajını verdi. Bu anlaşmayla federal yönetim kamu hastanelerine 25 milyar dolar ek kaynak sağladı. Anlaşma kapsamında hükümetler, NDIS dışındaki temel desteklerin finansmanı için beş yılda ortaklaşa 10 milyar dolar ayırma taahhüdünde bulundu. Bunun 4 milyar dolarlık bölümü, Ekim ayında başlayacak Thriving Kids programına ayrıldı.

Yeni Güney Galler İşçi Partili Başbakanı Chris Minns ise eyaletin kamu sağlık sisteminin NDIS dışına çıkarılan kişilere aynı düzeyde bakım sunamayacağını söyledi. Minns, “Bunu yapacak paramız yok” dedi. Batı Avustralya Başbakanı Roger Cook reformlara destek verdi ancak mali yükün eyaletlere aktarılmasını istemedi. Queensland Engellilik Hizmetleri Bakanı Amanda Camm, programın daha önce elden geçirilmesi gerektiğini savundu. Victoria Başsavcısı Sonya Kilkenny ise reformlarda engelli Avustralyalıların merkeze alınması gerektiğini söyledi.

Maliyet ve itirazlar

Butler, bu yıl maliyetinin 50 milyar doların üzerine çıkması beklenen programın sürdürülebilirliği için değişikliklerin gerekli olduğunu savundu. NDIS bütünlükten sorumlu yetkilisi John Dardo da Çarşamba günü parlamentodaki bir soruşturmada, sağlayıcılar arasında denetimsiz bir anlayış geliştiğini söyledi. Dardo, plan yöneticileri ya da doğrudan sağlayıcılardan gelen taleplerde ödeme yapılmadan önce tek bir kanıt parçasının dahi görülmediğini belirterek bunun değişmesi gerektiğini kaydetti.

Önerilen değişikliklerin 2030’a kadar 15 milyar dolar tasarruf sağlaması bekleniyor. Bir diğer düzenleme de sosyal ve toplumsal katılım programlarının toplam maliyetini 2023 finansman düzeyinde sınırlandıracak. Bu değişiklikle katılımcı başına yıllık ortalama harcamanın 31 bin dolardan 26 bin dolara düşmesi öngörülüyor. Serebral palsi nedeniyle NDIS’e yoğun biçimde ihtiyaç duyduğunu söyleyen engelli hakları aktivisti Jarrod Sandell-Hay, kesinti duyurusunu “karanlık bir gün” diye niteledi. On iki engelli hakları grubu da uygunluk eşiğindeki değişikliklerin programı bir nesil boyunca etkileyebileceği uyarısında bulundu. NDIS’in mimarlarından Martin Laverty, yeni uygunluk kurallarının uzman panel ve engelli topluluğuyla hazırlanacağı süreçte sabır çağrısı yaptı. Muhalefet lideri Angus Taylor ise yasal reformlarda hükümetle çalışacaklarını, ancak programın sürdürülebilir olması gerektiğini söyledi.