Inland Rail projesi Parkes’ta duracak

Avustralya’da Melbourne ile Brisbane arasında planlanan Inland Rail yük demiryolu projesinde federal hükümetin Parkes’ın kuzeyindeki bölümü rafa kaldırma kararı tartışma yarattı. Projenin uzun süredir savunucularından Everald Compton, kararın bölgesel kalkınma planlarını sarstığını ancak hattın özel sektör desteğiyle kurtarılabileceğini söyledi.

“The Inland Rail concept is not going to die” diyen Compton, AAP’ye yaptığı açıklamada, “Hükümetlerle kavga etme işinde değilim, demiryolu inşa etme işindeyim” ifadelerini kullandı. Beveridge-Kagaru yük güzergâhı, Melbourne ile Brisbane arasında ulusal ölçekte bir bağlantı olarak duyurulmuştu.

Maliyet artışı

Bağımsız analize göre projenin maliyeti 2020’deki 16,4 milyar dolardan 45 milyar doların üzerine çıktı. Ulaştırma Bakanı Catherine King, bu tablo üzerine Inland Rail’in geleceğinin “yeniden hizalanacağını” ve daha güvenli, daha verimli bir ağa odaklanılacağını açıkladı. Hükümet, Parkes’ın kuzeyindeki arazi koridorunu elinde tutacak ancak hattın ikinci yarısını inşa etmek için acil bir planı bulunmuyor.

Çiftçiler ve bölgesel yöneticiler, tamamlanmayan projeyi “hiçbir yere gitmeyen tren” olarak nitelendirdi. Queensland Farmers’ Federation Üst Yöneticisi Jo Sheppard, tam güzergâhtan vazgeçilmesinin üretkenliği artırma, emisyonları azaltma ve ülke genelinde yük taşımacılığını dönüştürme fırsatının kaçırılması anlamına geldiğini söyledi. Sheppard, projenin yarım bırakılmasının ülke ve özellikle bölgeler için uzun vadeli bir maliyet doğuracağını belirtti.

Compton’ın önerisi

Compton, Inland Rail fikrini ilk kez Mart 1996’da Canberra’ya taşıdığını ve dönemin başbakanı John Howard’dan özel sermayeyle kıta boyunca uzanacak bir hat için konsorsiyum kurma girişimine onay aldığını anlattı. Compton’ın başlangıçtaki önerisi Melbourne’dan Darwin’e, New South Wales ve Queensland içlerinden geçen bir hat iken, daha sonra Commonwealth tarafından Melbourne’un dışındaki Beveridge ile Brisbane’in güneyindeki Kagaru arasında bir Melbourne-Brisbane hattı desteklendi.

Compton, bu değişikliğe karşı çıktığını ve daha sonra süreç dışı bırakıldığını söyledi. Hattın Port of Melbourne’dan başlamamasına, Brisbane’e kadar uzanmamasına ve mevcut taşıma koridorlarını kullanmak yerine tarım arazilerinden geçmesine itiraz ettiğini belirtti. Compton, ilk Melbourne-Brisbane tahmininin yaklaşık 9 milyar dolar olduğunu, güncel tahminin ise 42 milyar dolara çıktığını söyledi.

Özel sermaye vurgusu

Federal hükümetin Inland Rail finansmanını Parkes’ta durduracağını açıklamasının ardından Compton, eksik bağlantıyı kendi özel şirketiyle inşa etmek için görüşme talebinde bulunduğunu belirtti. Compton, bankacılar, madenciler ve deniz taşımacılığı çevrelerinden destekçilerin de yer aldığı bir kurul oluşturduğunu, yeni projenin yaklaşık iki yılda “finansal kapanış” aşamasına taşınabileceğini ifade etti.

Bu sürecin çevresel çalışmalar, arazi hakları ve sermaye ortaklarıyla görüşmeleri kapsayacağını belirten Compton, “Bunu özel sermayeyle yapabileceğimizi düşünüyoruz” dedi. Federal hükümetin görüşmeyi kabul ettiği ancak taahhütte bulunmadığı aktarıldı. Compton, vaat edilen koridor boyunca yatırım yapan işletmelerin belirsizlikte kaldığını belirterek, “Yol boyunca yıkıma uğramış çok sayıda insan var; sanayi açmayı planlayan insanlar ve artık tüm sermaye kayboldu” dedi.

Compton’a göre Inland Rail yalnızca yüklerin kamyonlardan trenlere aktarılması değil, aynı zamanda nüfusun başkentler dışına yayılması için de bir fırsat. Avustralya nüfusunun yüzde 80’inin başkentlerde yaşadığını belirten Compton, Gladstone, Darling Downs ve iç New South Wales’i Melbourne’a bağlayan büyüme koridorları öngördüğünü söyledi. Compton, hattın tamamını göremeyebileceğini ancak “bu işi durdurulamaz hale getirmek” istediğini ifade etti.