Yurtdışındaki Türklere askerlik muafiyet yolu açılıyor

TBMM Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Alt Komisyonu toplantısında, yurtdışında yaşayan Türklere askerlik muafiyeti sağlayacak yasa teklifinin ayrıntıları paylaşıldı. Düzenlemeden yaklaşık 170 bin kişinin yararlanmasının beklendiği bildirildi.

Toplantıda verilen bilgiye göre Türkiye’nin KKTC ve Tunus ile askerlik konusunda ikili anlaşmaları bulunuyor. Ayrıca askerliğin zorunlu olduğu bazı ülkelerde hizmetini tamamlayanların da, belirli yıllar esas alınarak Türkiye’de askerlik yükümlülüğü bulunmadığı belirtildi. Örneğin Hollanda’da 1997, Belçika’da 1998, Fransa’da 1999, İtalya’da 2005, Almanya’da 2011 ve Avusturya, Yunanistan ile İsrail’de 2019 yılına kadar askerlik yapanların Türkiye’de yükümlülüğü olmadığı aktarıldı.

Teklifin kapsamı

Komisyonda aktarılan teklife göre, yurtdışında doğan ve ikamet edenler ile kanuni rüşt yaşına kadar yabancı bir ülkeye gitmiş, o ülkenin vatandaşlığını da kazanmış Türk vatandaşları yeni düzenlemeden yararlanabilecek. Bunun için başvuru tarihinden önce, yurtiçinde geçen süreler hariç toplam üç yıl fiilen yurtdışında ikamet etme şartı aranacak.

Aynı düzenleme kapsamında, yurtdışında ikamet ederken başvuru yapılması ve askerlik hizmetinin yerine getirildiğinin belgelenmesi gerekecek. Başvuruların Türk konsoloslukları aracılığıyla askerlik şubelerine yapılacağı, hangi ülkelerdeki askerlik hizmetinin geçerli sayılacağının Cumhurbaşkanı tarafından belirleneceği, uygulamaya ilişkin esasların ise Bakanlıkça saptanacağı ifade edildi.

Yasa değişikliğiyle yıllara ilişkin bir esneklik sağlanmasının planlandığı da belirtildi. Buna göre, askerliğin artık zorunlu olmadığı veya Türkiye ile ikili anlaşması bulunmayan ülkelerde askerlik yapmış kişilerin de, yurtdışında doğup büyümüş olmaları ya da kanuni rüşt yaşından önce o ülkenin vatandaşlığını kazanıp askerlik yapmış olmaları halinde kapsamdan yararlanması öngörülüyor.

Vatandaşlık başvuruları da gündeme geldi

Toplantıda çifte vatandaşlık ve Türk pasaportuna ilginin düşük kalması da ele alındı. Dışişleri yetkilileri, Almanya’da çifte vatandaşlığa izin veren düzenlemenin 2024’te yürürlüğe girmesinden bu yana 38 bin 169 kişinin Türk vatandaşlığı için başvurduğunu, bu sayının beklenen düzeyde olmadığını kaydetti.

Yetkililer, düşük başvuru sayısında Alman vatandaşlığından çıkarılma endişesi ile Mavi Kart uygulamasının etkili olduğunu belirtti. Mavi Kart’a 568 bin 524 kişinin sahip olduğu, asıl hedef kitlenin de Mavi Kartlılar olduğu ifade edildi. AKP İstanbul Milletvekili Oğuz Üçüncü de, Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in seçilmeden önce yaptığı “Çifte vatandaşlık yasasını gözden geçireceğiz” açıklamasını anımsatarak bu endişe tezini destekledi.

Muhalefet farklı nedenlere işaret etti

Eskişehir Milletvekili Utku Çakırözer ise vatandaşlık başvurusunun düşük kalmasının arkasında farklı gerekçeler olduğunu savundu. Almanya’da Mavi Kartlıların ötesinde Türk olup Türk vatandaşlığı olmayan 1 milyon 300 bin kişi bulunduğunu belirten Çakırözer, düşük başvuru sayısında Türkiye’nin demokrasi ve ekonomisine ilişkin kaygıların etkili olduğunu dile getirdi. Çakırözer, Almanya’daki bazı kişilerin T.C. pasaportuyla ülkeye girişte sosyal medya paylaşımı nedeniyle gözaltına alınabilecekleri algısını taşıdıklarını, bunun da ay yıldızlı pasaporttan uzaklaşmaya yol açtığını söyledi.

Çakırözer ayrıca, askerlik meselesinin de vatandaşlık sayısının düşük kalmasında etken olduğunu belirterek, askerlikle ilgili getirilen teklifin bu sorunu gidermediğini savundu. Toplantıda, yurtdışında yaşayan vatandaşlar için dövizli askerlik bedelinin 472 bin 653 liraya yükselmesinin de başvurular üzerindeki etkisi tartışıldı. AKP’li Oğuz Üçüncü de geçmiş yıllarda dövizli askerlik bedelinin düşürüldüğü dönemlerde başvuru sayılarında rekor artışlar yaşandığını hatırlatarak yetkililere bu yönde değerlendirmede bulundu.