Yaşam pahalılığı emeklileri işte tutuyor

Avustralya’da artan yaşam maliyetleri, emeklilik yaşını geçen çok sayıda kişinin çalışmayı bırakmasını zorlaştırıyor. New South Wales’in kuzey kıyısındaki Port Stephens’ta yaşayan 74 yaşındaki Larry Allison, haftada iki gün okul servisi şoförlüğü yapıyor. Allison, temel giderlerindeki artış nedeniyle çalışmayı sürdürmek zorunda kaldığını söyledi.

80 yaşına kadar çalışabileceğini söyledi

Eski bir ticari bankacı ve nakliyat çalışanı olan Allison, başlangıçta 65 yaşında emekli olmayı planladığını ancak mevcut koşullarda en az 80 yaşına kadar çalışmak zorunda kalacağını düşündüğünü ifade etti. Allison, son 12 ayda elektrik giderlerinin yüzde 33, sigorta giderlerinin ise yüzde 20 arttığını söyledi.

Emeklilik oranlarında düşüş

Hanehalkı, Gelir ve İşgücü Dinamikleri Araştırması’nın son verilerine göre, Avustralya’da son iki on yılda tam emeklilik oranları belirgin şekilde geriledi. 2003 yılında 60-64 yaş grubundaki kadınların yaklaşık yüzde 70’i ve erkeklerin yaklaşık yarısı tamamen emekliyken, bugün bu oranlar kadınlarda yüzde 41’e, erkeklerde yüzde 27’ye düştü. 65-69 yaş grubunda ise kadınların yüzde 66’sı, erkeklerin yüzde 61’i tamamen emekli durumda bulunuyor.

Gelir testi tartışma konusu oldu

Çalışan emeklilerin başlıca şikâyetlerinden birini yaşlılık aylığında uygulanan gelir testi oluşturuyor. Mevcut kurallara göre, bekar bir emeklinin iki haftada 218 Avustralya doları, çiftlerin ise 380 Avustralya doları üzerinde gelir elde etmesi halinde, aylık ödemeleri kazanılan her ek dolar için 50 sent azaltılıyor. Allison, haftada üç ya da dört gün çalıştığında her kazandığı doların 50 sentini bu yolla kaybettiğini, ayrıca 30 sent vergi ödediğini belirtti.

Kuruluşlardan reform çağrısı

National Seniors Australia tarafından yürütülen “Let Pensioners Work” kampanyası, çalışma gelirinin Age Pension gelir testinden tamamen muaf tutulmasını savunuyor. Kuruluş, mevcut sistemin yaşlıları çalışmaktan caydırdığını ve yaşlı bakımı ile tarım gibi alanlardaki iş gücü açığını doldurmayı zorlaştırdığını belirtiyor. Combined Pensioners & Superannuants Association’dan Billy Pringle da yaşam maliyeti baskısının çok sayıda emekli için ağırlaştığını söyledi.

Endeksleme sistemi eleştirildi

Hükümet, emekli aylıklarını her yıl mart ve eylül aylarında Tüketici Fiyat Endeksi, Emekli ve Yardım Alanlar Yaşam Maliyeti Endeksi ile Erkek Toplam Ortalama Haftalık Kazanç ölçütlerini içeren bir sistemle güncelliyor. Ancak Pringle, bu göstergelerin bireylerin gerçek mali yükünü tam olarak yansıtmadığını söyledi. Pringle, kira giderlerinin endekslerde yer almasına rağmen birçok kişi için gerçek kira yükünün gelir ve giderler içinde daha yüksek pay tuttuğunu ifade etti.

Çalışma bonusu değişikliği de gündemde

Federal hükümet, 2023’ün sonlarında çalışma bonusu kapsamında değişikliğe giderek “Work Bonus Bank” üst sınırını 7 bin 800 Avustralya dolarından 11 bin 800 Avustralya dolarına çıkardı. Bu düzenleme, yeni emeklilere 4 bin Avustralya doları krediyle başlama imkânı sağladı. Ancak Allison, yüksek faturalar karşısında bu kredilerin hızla tükendiğini söyledi. Allison, son çeyreğe ait elektrik faturasının 954 Avustralya doları olduğunu, ayrıca 2 bin 700 Avustralya doları belediye vergisi ödediklerini belirtti.