NDIS bütçe tasarruflarında hedefte

Avustralya Hazine Bakanı Jim Chalmers, İran savaşı nedeniyle bozulan bütçe görünümünün ardından hükümetin tasarruf arayışını hızlandırdığını, yıllık 52 milyar dolarlık Ulusal Engellilik Sigorta Programı’nın (NDIS) bu paketin “açık ara en önemli parçası” olacağını söyledi. Chalmers, mayıs ayında açıklanacak bütçenin, savaş öncesinde planlanandan farklı olacağını belirtti.

Washington’da ABD Hazine Bakanı Scott Bessent dahil uluslararası muhataplarıyla yaptığı görüşmelerin ardından Canberra’ya dönen Chalmers, petrol fiyatlarındaki yükseliş ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden kapanmasının Avustralya ekonomisi için ciddi sonuçlar doğurabileceğini ifade etti. Chalmers, işsizliğin de bu gelişmelerden etkilenebileceğini söyledi.

Bütçe baskısı arttı

Chalmers, Orta Doğu’daki savaşın bütçe gelirlerine katkı sağlayacağı yönündeki ekonomist tahminlerinin abartılı olduğunu belirtti. “Bu savaşın gelir tarafındaki etkilerine bakarsak, tahminleri bugün kesinleştiriyor olsaydık bazı yıllarda gelir etkisinin pozitif değil negatif olması mümkün olurdu” dedi.

Bağımsız ekonomist Chris Richardson daha önce, kısmen savaşın etkisiyle yükselen emtia fiyatları ve gelir vergisi tahsilatının gelecek dört yılda vergi gelirlerini 30 milyar dolar artıracağını tahmin etmişti. Buna karşın Chalmers, hükümetin bütçeyi yeniden rayına oturtmak için yine de önemli tasarruflar planladığını söyledi.

HSBC Başekonomisti Paul Bloxham, bütçedeki yüksek harcamaların enflasyonu artırmaması ve Avustralya Merkez Bankası’nı faizleri aksi halde olacağından daha fazla yükseltmeye zorlamaması gerektiğini söyledi. İşçi Partisi, akaryakıt vergisinde indirim gibi hayat pahalılığı destekleri ile yakıt kargolarına garanti verilmesi gibi “ekonomik dayanıklılık” önlemleri için milyarlarca dolarlık taahhütte bulundu.

ANZ Avustralya Ekonomisi Başkanı Adam Boyton ise petrol arzı sıkıntısının ağırlaşması ve yakıt karnesi gibi önlemlerin kaçınılmaz hale gelmesi durumunda hükümetin hanehalkı ve işletmeleri desteklemek için çok daha büyük bir müdahalede bulunmasını beklediğini ifade etti. Boyton, “Genel olarak, program maliyetlerindeki süregelen baskılar ve yeni önlemlerin bütçedeki harcama tasarruflarının her türlü etkisini fazlasıyla dengeleyeceğini düşünüyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

NDIS ve vergi reformu

Hükümet, NDIS’te yıllık harcama artışını yüzde 10’un üzerinden yüzde 5 ila 6 seviyesine çekmeyi hedefliyor. NDIS Bakanı Mark Butler’ın çarşamba günü Ulusal Basın Kulübü’nde yapacağı konuşmada kayıtsız hizmet sağlayıcıları ve destek paketlerinin fiyatlandırılmasına odaklanmasının beklendiği bildirildi.

Paul Bloxham, üretkenliği artıracak arz yönlü reformların öncelik olmaya devam etmesi gerektiğini söyledi. Ulusal Çiftçiler Federasyonu Üst Yöneticisi Mike Guerin de AAP’ye yaptığı açıklamada, kısa süre önce yürürlüğe giren çevre yasalarında yapılacak değişikliklerin süpermarket fiyatlarında anlık fark yaratabileceğini belirtti.

İş dünyası daha az düzenleme talep ederken, 50’den fazla sivil toplum kuruluşu yatırım amaçlı konutlarda sermaye kazancı vergisi indiriminin yarıya düşürülmesi ve negatif özkaynak uygulamasının beş yıl içinde aşamalı olarak kaldırılması çağrısında bulundu. İşçi Partisi’nin de bütçede mülk yatırımcılarına yönelik teşvikleri geri çekmesinin beklendiği ifade ediliyor.

Yatırım amaçlı konutlarda sermaye kazancı vergisi indiriminin 1999 öncesi rejime döndürülerek sabit yüzde 50 yerine enflasyona endekslenmesine ilişkin haberler sorulan Chalmers, bütçede vergi reformu seçenekleri üzerinde daha fazla çalışılması gerektiğini söyledi. Chalmers, vergi sisteminde kuşaklar arası adaletsizlik bulunduğunu, bunun en görünür alanlarından birinin konut piyasası olduğunu ifade etti.