Avını fırlatan örümcek keşfedildi

Avustralya’nın kuzeyindeki yağmur ormanlarında, avlanma yöntemiyle bilim insanlarını şaşırtan yeni bir örümcek türü keşfedildi. Henüz resmî adı verilmeyen ve Propostira cinsine ait olduğu belirtilen tür, antik Roma’da taş veya ok fırlatmak için kullanılan “ballista” silahına benzer mekanizması nedeniyle “ballista spider” olarak anılıyor.

Küçük ve gece aktif olan örümcek, sıradan bir ağ kurmak yerine ipekten gerilimli bir tuzak hazırlıyor. Bu tuzak, yalnızca yeşil ağaç karıncası olarak bilinen Oecophylla smaragdina türünü hedef alıyor.

Tek bir karınca türünü avlıyor

Araştırmacılara göre bu örümceğin en dikkat çekici özelliği, beslenme davranışının tek bir av türüne odaklanması. Yeşil ağaç karıncaları saldırgan, bölgeci ve toplu savunma yapabilen canlılar olarak biliniyor. Bu nedenle birçok küçük yırtıcı, bu karınca türünden uzak duruyor.

Ancak ballista spider, avına doğrudan saldırmak yerine onu kendi davranışıyla tuzağı tetiklemeye yönlendiriyor. Bilim insanları, örümceğin tuzağın son aşamasında karıncaları çeken bir feromon kullanmış olabileceğini değerlendiriyor.

Dört saatlik tuzak hazırlığı

Örümcek, avlanmadan önce yaprak, dal veya orman zemini üzerinde bir bağlantı noktası oluşturuyor. Ardından saatler boyunca çok sayıda dikey gerilim hattı örüyor. Araştırmacılar, örümceğin dört saate kadar sürebilen bu işlemde 15 ila 60 arasında ipek hattı hazırlayabildiğini bildiriyor.

Bu hatlar koni biçimli bir yapıda birleşiyor. Örümcek daha sonra bu koniyi ek ipekle güçlendiriyor ve yukarıdaki ana ağına çekiliyor. Tuzak hazır hale geldiğinde, yeşil ağaç karıncası kokuya çekilerek koniye yaklaşıyor.

Av kendi tuzağını tetikliyor

Karınca koniyi ısırdığında, tuzak bağlantı noktasından kopuyor. Gerilim altında bekleyen ipek hatları aniden yukarı doğru hareket ediyor ve karınca havaya fırlatılıyor. Yüksek hızlı kameralar, avın 30 santimetreden fazla yukarı savrulduğunu ve ana ağa takıldığını gösterdi.

Araştırmacılara göre fırlatma sırasında oluşan ivme saniyede 1300 metreyi aşabiliyor. Karınca ana ağda dolanınca, örümcek güvenli mesafeden yaklaşarak avını ipekle sarıyor ve daha sonra tüketiyor.

Cooktown yakınlarında incelendi

Tür ilk olarak örümcek taksonomisti Professor Greg Anderson tarafından gözlemlendi. Ardından Macquarie University’den Professor Ajay Narendra ve postgraduate araştırmacı Pranav Joshi, Cooktown yakınlarındaki yağmur ormanlarında 10 gün ve gece boyunca örnekleri takip etti.

Araştırma ekibi, yüksek hızlı ve kızılötesi kameralar kullanarak örümceğin tuzak kurma ve avlanma davranışını ayrıntılı şekilde kaydetti. Bulgular, Current Biology dergisinde yayımlanan çalışmayla bilim dünyasına duyuruldu.

Bilinen örümcek ağlarından farklı

Professor Narendra, örümceğin bu kadar tehlikeli ve saldırgan bir karınca türünü hedef almasının son derece sıra dışı olduğunu belirtti. Karıncaların kimyasal savunmalara sahip olduğunu, bazı türlerin sokabildiğini ve alarm sinyalleriyle çok sayıda karıncayı hızla yardıma çağırabildiğini vurguladı.

Bilim insanlarına göre ballista spider’ın ağı, bilinen örnekler içinde tek bir av türünü yakalamaya özel tasarlanmış en dikkat çekici sistemlerden biri. Daha da önemlisi, bu mekanizma örümcek tarafından değil, avın kendi saldırgan davranışıyla tetikleniyor.

Güvenli mesafeden avlanıyor

Araştırmacılar, bu yöntemin örümceğe büyük avantaj sağladığını düşünüyor. Örümcek, yeşil ağaç karıncalarının izleri ve yuvaları yakınında doğrudan temas riski almadan, tek tek karıncaları yakalayabiliyor.

Bu keşif, hayvanların avlanma stratejileri, ipek yapılarının mekanik gücü ve evrimsel uzmanlaşma açısından önemli bir örnek olarak değerlendiriliyor. Bilim insanları, türün henüz resmî olarak adlandırılmadığını ancak Propostira cinsi içinde sınıflandırıldığını belirtiyor.