Dünya’nın en eski krateri Pilbara’da

Batı Avustralya’nın Pilbara bölgesinde yer alan North Pole Dome’da yapılan bilimsel araştırma, Dünya’nın bilinen en eski asteroid çarpma kraterinin bu bölgede bulunduğunu ortaya koydu. Curtin Üniversitesi araştırmacıları, kayaç oluşumlarını inceleyerek çarpmanın yaklaşık 3 milyar yıl önce meydana geldiğini belirledi.

North Pole Dome, uzun süredir eski bir asteroid çarpma yapısı olabileceği düşünülen alanlar arasında yer alıyordu. Araştırmacılar, gelişmiş mineral tarihlendirme teknikleriyle bölgede çarpma sonucu hasar görmüş kayaçları analiz etti.

Çalışmanın baş araştırmacısı Prof. Chris Kirkland, çarpmanın geride bir “mineral saat” bıraktığını ve hasarlı kayaçlardaki minerallerin tarihlendirilmesiyle olayın zamanının belirlenebildiğini söyledi.

Araştırmanın temel kanıtlarından biri zirkon minerali oldu. Kirkland, zirkonun milyarlarca yıl boyunca jeolojik zamanı koruyabilen küçük ancak son derece dayanıklı bir mineral olduğunu belirtti. İncelenen bazı zirkonlarda olağandışı dallanma yapıları tespit edildi. Bu yapıların, çarpma sırasında oluşan yoğun ısıyla değişime uğramış kristaller olduğu değerlendirildi.

Araştırma ekibi sonucu doğrulamak için ikinci bir mineral olan apatiti de analiz etti. Apatitin, çarpma sonucu hasar görmüş kayaçların içinden geçen sıcak sıvılarla oluştuğu belirtildi. Bu bağımsız tarihlendirme yöntemi de zirkon analizleriyle aynı dönemi işaret etti.

Kirkland, iki farklı mineral sisteminin aynı yaş sonucunu vermesinin, tek ve büyük bir olayın izinin görüldüğüne dair güven sağladığını belirtti. Araştırmacılar bu olayın bir meteor çarpması olduğunu değerlendiriyor.

Yeni tarihlendirme, North Pole Dome yapısını Dünya’nın bilinen en eski çarpma krateri konumuna yerleştiriyor. Yapı aynı zamanda Dünya’nın ilk kıtalarının oluştuğu Arkeen döneme ait tanınmış tek çarpma örneği olarak kayda geçti.

Bilim insanlarına göre asteroidin, o dönemde okyanus olan bir bölgeye çarpmış olması muhtemel. Aynı dönemde Dünya’da stromatolitler olarak bilinen, eski mikroorganizmalar tarafından oluşturulan katmanlı tortul kayaçlarla temsil edilen erken yaşam formlarının bulunduğu düşünülüyor.

Daha önce Dünya’nın bilinen en eski çarpma krateri yine Batı Avustralya’da yer alan ve yaklaşık 2,2 milyar yıl öncesine tarihlenen Yarrabubba krateriydi.

Araştırmacılar, North Pole Dome’a çarpan asteroidin büyüklüğünü ve kraterin kesin boyutunu henüz belirlemedi. Dünya’nın levha tektoniği ve erozyonla sürekli değişmesi nedeniyle Ay’daki gibi kraterlerle dolu bir yüzey görünümü korunmuyor.

Prof. Kirkland, Batı Avustralya’daki kayaçların Dünya’nın çok eski dönemlerine ait süreçleri anlamak için nadir bir zaman kapsülü niteliği taşıdığını ifade etti.