Ateş karıncası alarmı büyüyor

Avustralya’da kırmızı ithal ateş karıncalarına karşı imha çalışmalarının yetersiz kalması halinde hem insanlar hem de evcil hayvanlar için ciddi riskler oluşabileceği uyarısı yapıldı. The Australia Institute tarafından yayımlanan yeni rapor, istilacı türün ülke geneline yayılması halinde sağlık ve ekonomik maliyetin milyarlarca dolara yaklaşabileceğini ortaya koydu.

Rapora göre ateş karıncaları kontrol altına alınamazsa Avustralya’da her yıl 623 bin 693 ek sağlık başvurusu yapılabilir. Anafilaksi nedeniyle yılda 33 kişinin hayatını kaybedebileceği, evcil hayvanlar için ise 2,3 milyondan fazla ek veteriner ziyareti yaşanabileceği tahmin ediliyor.

Ateş karıncası nedir?

Ateş karıncası, Solenopsis cinsine ait, son derece agresif ve zehirli bir karınca türüdür. Özellikle kırmızı ithal ateş karıncası, Güney Amerika kökenli istilacı bir tür olarak biliniyor. Deniz yolu taşımacılığı, kargo konteynerleri ve toprak hareketleri yoluyla farklı ülkelere yayılabildiği belirtiliyor.

Bu tür, Avustralya’da özellikle Queensland ve çevresi için büyük bir biosecurity riski olarak görülüyor. Tarım, hayvancılık, yerli ekosistem, evcil hayvanlar ve insanların günlük yaşamı üzerinde ciddi etkiler yaratabileceği ifade ediliyor.

Neden bu kadar tehlikeli?

Ateş karıncalarının en büyük riski, yuvaları bozulduğunda çok hızlı ve toplu şekilde saldırıya geçmeleri. Isırarak deriye tutunan karıncalar, arka kısımlarındaki iğneyle zehir enjekte ediyor. Bu sokmalar ciltte yanma hissi, şiddetli kaşıntı ve bazı vakalarda irin dolu kabarcıklara yol açabiliyor.

Hassas kişilerde ise sokmalar anafilaksi olarak bilinen ağır alerjik reaksiyona neden olabiliyor. Anafilaksi, hızlı müdahale edilmediğinde ölümcül sonuçlar doğurabilen ciddi bir tablo olarak biliniyor.

Evcil hayvanlar için ağır tablo

Rapor, ateş karıncalarının yayılması halinde özellikle köpekler ve kediler için ağır sonuçlar doğabileceğini belirtiyor. Araştırmaya göre veteriner ziyaretlerinin toplam maliyeti yılda 228 milyon dolara ulaşabilir.

Çalışmada, her bin veteriner ziyaretinden birinin ölümle sonuçlanacağı varsayımı üzerinden yılda yaklaşık 2300 evcil hayvanın hayatını kaybedebileceği hesaplandı. Avustralya’da hanelerin yaklaşık yarısında köpek, yaklaşık üçte birinde ise kedi bulunduğu dikkate alındığında riskin geniş bir nüfusu ilgilendirdiği vurgulanıyor.

Nasıl tanınır?

Ateş karıncaları genellikle 2 ila 6 milimetre uzunluğunda oluyor. İşçi karıncaların boyutları aynı kolonide farklılık gösterebiliyor. Renkleri çoğunlukla bakır, kırmızımsı kahverengi tonlarında; karın bölümleri ise daha koyu renkte görülebiliyor.

Yuvaları genellikle düz veya hafif tümsekli toprak yığınları şeklinde oluşuyor. En ayırt edici özelliklerden biri, yuvalarda belirgin giriş ya da çıkış deliklerinin çoğu zaman görünmemesi. Bu nedenle şüpheli bir yuvaya dokunmamak ve yetkililere bildirmek önem taşıyor.

Hanelere yıllık 1,08 milyar dolar maliyet

The Australia Institute, ateş karıncalarının ülke geneline yayılması halinde Avustralya hanelerinin sağlık, veterinerlik ve zararlı yönetimi için her yıl yaklaşık 1,08 milyar dolar maliyetle karşılaşabileceğini bildirdi.

Raporda bu maliyetin özellikle NSW ve Victoria gibi nüfusu yüksek eyaletlerde daha ağır hissedileceği belirtildi. Her iki eyalet için yıllık maliyetin yaklaşık 300 milyon dolar seviyesine ulaşabileceği öngörülüyor.

“Yeterli kaynak ayrılmalı” çağrısı

The Australia Institute Research Director Rod Campbell, hükümetlerin imha çalışmalarına yeterli kaynak ayırmadığını savundu. Campbell, ateş karıncalarının kontrol altına alınmasının hem ekonomik hem çevresel hem de kamu güvenliği açısından güçlü bir politika tercihi olacağını söyledi.

Campbell, eğer bir kişinin her yıl rastgele 30 Avustralyalıyı öldürmeyi planladığını söylemesi halinde büyük bir tepki doğacağını, ateş karıncalarının yaratabileceği riskin de benzer ciddiyetle ele alınması gerektiğini savundu.

Mevcut bütçe tartışılıyor

Avustralya’nın ateş karıncası müdahale planı, yönetim ve imha faaliyetleri için yılda yaklaşık 148 milyon dolar harcıyor. Ancak rapor, 2021 tarihli ayrı bir değerlendirmeye göre istilacı türün yok edilmesi için on yıl boyunca yılda 200 milyon ile 300 milyon dolar arasında kaynak gerektiğini hatırlatıyor.

The Australia Institute’a göre bu yatırım yapılmazsa, ileride hanelerin, çiftçilerin, yerel yönetimlerin ve evcil hayvan sahiplerinin karşılaşacağı maliyet çok daha yüksek olabilir.

İlk kez Brisbane’de tespit edildi

Kırmızı ithal ateş karıncaları Avustralya’da ilk kez 22 Şubat 2001’de Brisbane, Queensland’da tespit edildi. National Fire Ant Eradication Program’a göre türün ülkeye daha önce girmiş olabileceği değerlendiriliyor.

Ateş karıncaları tarım alanları, parklar, bahçeler, spor sahaları ve kırsal topluluklar üzerinde ciddi etki yaratabiliyor. Çiftlik hayvanları, evcil hayvanlar, yerli yaban hayatı ve insanlar, karınca sokmalarından etkilenebiliyor.

Tarım ve çevre riski

Ateş karıncaları yalnızca sağlık ve evcil hayvan riskiyle sınırlı değil. Tarım üretimi, yerli türler ve açık alan kullanımı da tehdit altında. Karıncaların yayılması halinde parklar, bahçeler, okul alanları ve spor sahalarında günlük kullanımın zorlaşabileceği belirtiliyor.

Çiftçiler için de risk artıyor. Ateş karıncaları bazı bölgelerde hayvanları, ekipman kullanımını ve ürün yönetimini etkileyebiliyor. Bu nedenle uzmanlar, zararlının yayılmadan yok edilmesinin uzun vadede en düşük maliyetli yol olduğunu savunuyor.

Şüpheli yuvalar bildirilmelidir

Yetkililer, şüpheli ateş karıncası yuvalarına dokunulmaması gerektiğini vurguluyor. Özellikle Queensland ve çevresinde yaşayanların, şüpheli karınca yuvalarını resmi fire ant bildirim kanalları üzerinden yetkililere iletmesi isteniyor.

Uzmanlara göre erken bildirim, türün yayılmasını önlemede kritik rol oynuyor. National Fire Ant Eradication Program ve Queensland Government Fire Ants bilgilendirme kanalları, şüpheli durumların bildirilmesi ve kontrol çalışmaları hakkında resmi yönlendirme sağlıyor.

Albanese’ye çağrı

Raporda, Prime Minister Anthony Albanese’in evcil hayvanlara olan ilgisine de atıf yapılarak, federal hükümetin ateş karıncası imha programını daha güçlü şekilde finanse etmesi çağrısı yapıldı.

The Australia Institute, gerekli yatırımın yapılmasının yalnızca bütçe açısından değil, milyonlarca evcil hayvan sahibi hane için de önemli olduğunu belirtiyor. Kuruma göre ateş karıncaları yayılmadan kontrol altına alınırsa hem can kaybı hem de milyar dolarlık ekonomik yük önlenebilir.