Avustralya’yı değiştiren Tampa krizinin üzerinden 25 yıl geçti

26 Ağustos 2001’de Avustralyalı yetkililer, Christmas Island’ın yaklaşık 140 kilometre kuzeyinde motoru arızalanan Palapa 1 adlı teknedeki sığınmacıları kurtarması için Norveç bandıralı MV Tampa’dan yardım istedi.

Tampa’nın mürettebatı, çoğunluğu Afganistan’dan kaçan Hazara kökenli 369 erkek, 26 kadın ve 43 çocuk olmak üzere toplam 433 kişiyi denizden kurtardı.

Ancak Avustralya hükümeti, geminin kurtardığı kişileri Christmas Island’a çıkarmasına izin vermedi ve kaptandan Endonezya’ya yönelmesini istedi.

Üç günlük bekleyiş krize dönüştü

Tampa’nın kaptanı Arne Rinnan, gemide yeterli yiyecek ve can yeleği bulunmadığını, bazı sığınmacıların tıbbi yardıma ihtiyaç duyduğunu belirterek Christmas Island’a doğru ilerledi.

Gemi bir süre Avustralya karasularının dışında bekledi. Hükümet ile kaptan arasında yaklaşık üç gün süren gerilimin ardından Tampa, 29 Ağustos’ta Avustralya karasularına girdi.

Bunun üzerine 45 Avustralya Özel Hava Servisi askeri gemiye çıkarak kontrolü ele aldı.

Dönemin Başbakanı John Howard, Parlamento’da yaptığı açıklamada Avustralya’nın sınırlarını kontrol etme ve ülkeye kimlerin gireceğine karar verme hakkı bulunduğunu savundu.

Hükümet aynı gün yabancı gemilerin Avustralya karasularından çıkarılmasına yönelik geniş yetkiler öngören Border Protection Bill 2001 adlı yasa tasarısını Parlamento’ya sundu. Tasarı Senato’dan geçmedi.

131 kişi Yeni Zelanda’ya gönderildi

Diplomatik görüşmelerin ardından sığınmacılar Tampa’dan Avustralya donanmasına ait HMAS Manoora gemisine nakledildi.

Kurtarılan 433 kişinin 131’i Yeni Zelanda tarafından kabul edildi. Geri kalan 302 kişi ise sığınma başvurularının değerlendirilmesi amacıyla Nauru’ya gönderildi.

Bu kişilerin bir bölümü daha sonraki yıllarda Avustralya’ya yerleştirilirken bazıları Afganistan’a döndü.

Pasifik politikasının temeli atıldı

Tampa krizinin ardından Avustralya hükümeti “Pacific Solution” olarak bilinen sınır ve sığınmacı politikasını hayata geçirdi.

Christmas Island dahil bazı açık deniz bölgeleri Avustralya’nın göç bölgesi kapsamından çıkarıldı. Böylece bu bölgelerden yapılan sığınma başvurularının Avustralya dışında değerlendirilmesinin önü açıldı.

Nauru ve Papua Yeni Gine’de açık deniz işlem merkezlerinin kullanılmaya başlanması da bu dönemde uygulanan politikanın temel unsurlarından biri oldu.

Tampa krizinin ardından başlatılan askeri sınır koruma operasyonları, sonraki yıllarda Avustralya’nın düzensiz deniz yolculuklarına karşı uyguladığı daha kapsamlı politikaların öncüsü haline geldi.