Demans teşhisindeki gecikme aileleri tüketiyor

Avustralya’da demans teşhisinin gecikmesi hem hastaları hem de onlara bakım veren aileleri ağır bir yük altında bırakıyor.

Ülkede demansla yaşayan kişiler ve bakım verenlerle ilk kez yapılan geniş kapsamlı ulusal araştırma, teşhis ve destek sistemindeki önemli açıkları ortaya çıkardı.

Australian Institute of Health and Welfare, 2025 ile 2026’nın ocak ayı arasında toplum içinde yaşayan 266 demans hastası ile 1600’den fazla bakım veren kişiyi araştırmaya dahil etti.

İLK YILDA TEŞHİS ALANLAR YARIDAN AZ

Araştırmaya göre demansla yaşayan kişilerin yarısından azı belirtilerin başlamasının ardından ilk yıl içinde teşhis alabildi.

Uzmanlar bazı hastaların üç yıla kadar kesin teşhis beklediğine dikkat çekiyor.

Hastalar özellikle uzman doktor randevularındaki gecikmelerden, testlere ulaşmakta yaşanan güçlüklerden ve ilk belirtilerin başka sağlık sorunlarına bağlanmasından yakındı.

Bazı katılımcılar hafıza sorunlarının menopoz, stres veya kronik yorgunluk gibi nedenlerle açıklanmaya çalışıldığını anlattı.

Dementia Australia’dan Kaele Stokes, demansın yaşlanmanın kaçınılmaz bir parçası olmadığını vurguladı.

TEŞHİSTEN SONRA DA DESTEK EKSİĞİ VAR

Araştırmaya katılanların yaklaşık yüzde 40’ı, teşhis aldıktan sonra hangi destek hizmetlerinden yararlanabilecekleri konusunda kendilerine bilgi verilmediğini söyledi.

Yalnızca yüzde 16’lık bir grup bağımsız yaşamı mümkün olduğunca uzun süre korumayı amaçlayan rehabilitasyon programlarına katıldı.

Katılımcıların yarısından azının bir bakım koordinatöründen yardım aldığı belirlendi.

Uzmanlar demans hastalarının sağlık ve bakım sistemi içinde yolunu bulmasını sağlayacak özel danışmanların yaygınlaştırılmasını istiyor.

BAKIM VERENLER HAFTADA 70 SAATE KADAR ÇALIŞIYOR

Araştırma, bakım verenlerin durumunun da ciddi olduğunu ortaya koydu.

Yaklaşık yüzde 30’luk bir grup haftada 70 saate varan süreyi demans hastası yakınına bakım vermek için harcadığını söyledi.

Çoğu bakım veren kendi sağlığına ve sosyal yaşamına yeterli zaman ayıramadığını bildirdi.

Katılımcıların üçte biri, eski arkadaşlarının demans hastası yakınları yanlarındayken kendileriyle görüşmekten kaçındığını ifade etti.

Bakım verenlerin yaklaşık yarısı ise bakım sorumluluğunu üstlendikten sonra bazı aile ilişkilerinin kötüleştiğini belirtti.

DEMANS EN BÜYÜK SAĞLIK SORUNLARINDAN BİRİ

Demans artık Avustralya’daki başlıca ölüm nedenleri arasında ilk sırada yer alıyor.

Tahminlere göre önümüzdeki 35 yıl içinde demansla yaşayan Avustralyalıların sayısı bir milyona ulaşabilir.

Uzmanlar, sistemin bu artışa hazırlanabilmesi için erken teşhis, bakım koordinasyonu, aile desteği ve geçici bakım hizmetlerinin güçlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.