ABD-İran savaşı petrol fiyatlarını sert yükseltebilir

ABD ile İran arasında büyüyen çatışmanın petrol piyasalarında ciddi bir arz şoku yaratabileceği belirtiliyor. Analizlerde, Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalmasının küresel petrol arzını önemli ölçüde azaltabileceği ve bazı ülkelerde akaryakıt fiyatlarının hızla yükselebileceği ifade ediliyor.

Piyasalarda “uç risk” uyarısı

Petrol piyasalarını değerlendiren analizlerde, mevcut gelişmelerin olağan piyasa dalgalanmalarının dışında değerlendirildiği belirtiliyor. Finans piyasalarında bu tür beklenmedik gelişmeler “uç risk” olarak tanımlanıyor ve fiyatların normal tahminlerin çok üzerine çıkabileceği vurgulanıyor.

Hürmüz Boğazı kritik önemde

Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleşiyor. Boğazın kapalı kalmaya devam etmesi durumunda dünya petrol arzının yaklaşık yüzde 17’sinin devre dışı kalabileceği belirtiliyor. Bu oran, Rusya’nın Ukrayna’yı işgali sırasında yaşanan petrol arz kesintilerinin yaklaşık 17 katı olarak ifade ediliyor.

Analizde ayrıca, Kuveyt, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri ve İran’da petrol üretim alanlarında faaliyetlerin kısmen durdurulmaya başlandığı ve bu sürecin hem durdurulmasının hem de yeniden başlatılmasının haftalar sürebileceği kaydediliyor.

Petrol fiyatlarında sert yükseliş riski

Petrol fiyatlarının son olarak varil başına 115 dolara kadar yükseldiği, daha sonra ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşın sona yaklaşabileceğine ilişkin açıklamaları sonrası fiyatlarda düşüş görüldüğü belirtiliyor.

Petrolün tarihî zirvesi 2008 yılında varil başına 148 dolar olarak kaydedilmişti. Analizde, mevcut gerilimin sürmesi halinde benzer seviyelerin yeniden görülebileceği ifade ediliyor.

Talep daralması senaryosu

Analizde, küresel petrol arzında günlük yaklaşık 17 milyon varillik bir açık oluşması durumunda piyasaların dengeye gelebilmesi için ciddi bir talep daralmasının gerekebileceği belirtiliyor. Böyle bir durumda petrol fiyatlarının küresel ekonomiler üzerinde ciddi baskı oluşturabileceği ifade ediliyor.

ABD yönetiminin G7 ülkelerine stratejik petrol rezervlerinden 300 ila 400 milyon varil petrol piyasaya sürülmesi yönünde bir teklif sunduğu ancak bu konuda anlaşma sağlanamadığı da aktarılıyor.

Avustralya’da litre fiyatı 10 dolar olabilir

Analizde Avustralya’nın yaklaşık bir aylık yakıt rezervine sahip olduğu belirtiliyor. Olası panik alımları ve stoklama durumunda bu rezervlerin daha hızlı tükenebileceği ifade ediliyor.

Çatışmanın iki hafta içinde sona ermemesi halinde Avustralya’da benzin fiyatlarının litre başına 10 dolara kadar yükselebileceği değerlendirmesi yapılıyor.

Ayrıca hükümetin gıda ve kritik ürünlerin dağıtımını önceliklendirmek amacıyla yakıt tedarikini kontrol altına almak zorunda kalabileceği ihtimali de dile getiriliyor.