Araştırma hibelerinde “tam bir şaka” tepkisi

Avustralya’da bilimsel araştırmalara sağlanan kamu destekli hibelerin onay süresi, uluslararası en iyi uygulama kabul edilen altı aylık sürenin çok üzerine çıktı. Federal hükümetin açıkladığı yeni takvime göre bazı temel araştırma hibelerinin sonuçlanması 16 aya kadar uzayabilecek.

Discovery hibeleri, üç yıllık dönem boyunca araştırmacıların maaşlarını ve deneysel çalışmalarını finanse eden sistemin temel unsurlarından biri olarak görülüyor. Australian Research Council (ARC), 2025 hibelerini dokuz ayda sonuçlandırmıştı. Ancak 2026 hibeleri için 16 aya kadar uzayabilecek bir süreç öngörülüyor.

Deakin University’den ekoloji profesörü Euan Ritchie, araştırmacıların önceki başvurularının sonucunu bilmeden yeni hibelere başvurmak zorunda kalabileceğini belirterek durumu “açıkçası absürt” olarak nitelendirdi. Ritchie, sürecin araştırmayı yavaşlatacağını, iş güvencesizliğini artıracağını ve genç bilim insanlarını caydırabileceğini söyledi.

Sosyal medyada ARC takvimini takip eden bir araştırmacı da yeni sürenin şimdiye kadar gördüğü en kötü zaman çizelgesi olduğunu belirterek, planlama yapmanın neredeyse imkânsız hale geldiğini ifade etti.

Güvenlik incelemeleri süreci uzattı

2023 yılında Eğitim Bakanı Jason Clare’in hibeleri kişisel olarak onaylama zorunluluğunun kaldırılmasıyla sürenin kısalması bekleniyordu. Ancak 2024’te yapılan yasal değişiklikler, hibelerin ulusal güvenlik açısından daha kapsamlı incelenmesini zorunlu kıldı.

Yeni düzenlemeler kapsamında, özellikle Çin veya Rus araştırmacılarla yürütülen ve silah teknolojileriyle ilişkili olabilecek projeler güvenlik taramasından geçiriliyor. ARC Başkanı Peter Shergold, sürecin beklenenden daha karmaşık ve zaman alıcı olduğunu belirtti.

Ayrıca Defence Trade Controls Act’te yapılan değişiklikler de güvenlik değerlendirmelerini genişletti. Australian Academy of Technological Sciences and Engineering CEO’su Kylie Walker, güvenlik merceğinin anlaşılır olduğunu ancak ek yük getiren bu sürecin yeterli kaynakla desteklenmesi gerektiğini söyledi.

ARC’nin personel sayısının 2019-20 dönemindeki 147 kişiden 131’e düştüğü belirtilirken, Australian Mathematical Society Başkanı Aidan Sims, sistemin yetersiz kaynaklarla çalıştığını ifade etti.

ARC sözcüsü ise kurumun araştırma güvenliği süreçlerini hızlandırmak için fırsatlar aradığını ve mümkün olan durumlarda sonuçların ilan edilen takvim içinde erken açıklanacağını bildirdi.

Araştırma bütünlüğünde yeni adımlar

Öte yandan National Health and Medical Research Council (NHMRC) ile ARC, araştırma bütünlüğünü güçlendirmeye yönelik ortak bir açıklama yayımladı. İki kurum, araştırma ihlallerine ilişkin ulusal bir veri tabanı oluşturulması için iş birliği yapacaklarını duyurdu.

Üniversitelerin soruşturmaları kurum içinde yürütmek yerine bağımsız araştırmacılarla çalışmasının teşvik edilmesi de planlanıyor. ARC CEO’su Steve Wesselingh, sistemde yanlış yapan kişilerin olabileceğini belirterek, bu durumun kamuoyundan gizlenmemesi gerektiğini söyledi.

Bilim camiasında ise artan bekleme sürelerinin, Avustralya’nın araştırma kapasitesi ve uluslararası rekabet gücü üzerinde etkili olabileceği yönünde değerlendirmeler yapılıyor.