Ayasofya’da geniş kapsamlı restorasyon sürüyor

Ayasofya’daki mevcut restorasyon dört ana etap halinde yürütülüyor. İlk üç etabın büyük ölçüde tamamlandığı, çalışmaların yapının hem üst bölümlerinde hem de yer altında devam ettiği açıklandı.

Türbeler, muvakkithane ve sıbyan mektebinde restorasyon gerçekleştirildi. Cephelerde sonradan uygulanmış çimento esaslı sıvaların temizlenmesine yönelik çalışmalar yürütülüyor.

Minareler depreme karşı güçlendiriliyor

Kuzeydoğu minaresinin belirli bölümleri kontrollü biçimde sökülerek yeniden güçlendirildi. Yapısal dayanımın artırılması için paslanmaz çelik plakalar ve bağlantı sistemleri kullanıldı.

Ana kubbe ve yarım kubbeler için yapılan analizlerin ardından da deprem etkilerine karşı güçlendirme projeleri hazırlandı.

Yapının yer altında bulunan tünel ve mekânlarında temizlik, kazı, belgeleme ve yapısal güçlendirme çalışmaları gerçekleştiriliyor.

“En kapsamlı” ifadesine tarihsel not

Mevcut restorasyon Bakanlık tarafından Ayasofya’nın “tarihindeki en kapsamlı restorasyon” olarak tanımlanıyor. Ancak bu ifade bağımsız olarak ölçülebilen veya üzerinde ortaklaşılmış bir tarihsel sınıflandırma değil.

Ayasofya Cumhuriyet döneminde daha önce de çok uzun soluklu koruma çalışmalarına sahne oldu.

1930’lu yıllarda Thomas Whittemore başkanlığındaki ekip, sıva altında kalan mozaiklerin ortaya çıkarılması ve korunması için yıllarca çalışmalar yürüttü.

1992’den itibaren ana kubbe bezemeleri ve mozaiklerinde UNESCO desteğiyle başlayan koruma programı ise yaklaşık 17 yıl sürdü. 1993-2009 arasında ana kubbedeki mozaik ve bezemelerin konservasyonu gerçekleştirildi; 2010’da ana kubbedeki uzun süreli restorasyonun önemli bir bölümü tamamlandı.

2013’te iç mekân restorasyonları için yeniden iskele kurulurken sonraki yıllarda farklı bakım ve onarım projeleri devam etti.

Bu nedenle mevcut çalışmanın kapsamı oldukça geniş olmakla birlikte, “Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyonu” tanımı Bakanlığın nitelendirmesi olarak değerlendirilmelidir.