Centrelink zammında sürpriz kesinti

Avustralya’da Age Pension, Disability Support Pension ve Carer Payment alanların ödemeleri 20 Eylül’den itibaren artırılacak. Ancak özellikle kısmi emekli maaşı alan bazı kişilerin beklediği artışın tamamını göremeyebileceği ortaya çıktı.

Centrelink tarafından gönderilmeye başlanan yeni hesaplama bildirimlerinde bazı emeklilerin ödemelerinin daha az artacağı, bazı durumlarda ise mevcut ödemenin düşebileceği veya gelir ve varlık durumuna bağlı olarak sona erebileceği bildiriliyor.

Bekâr emekliye 36,80 dolar artış

20 Eylül’den itibaren bekâr bir kişinin alabileceği azami emekli maaşı iki haftada bir 36,80 dolar artarak 1.237,70 dolara çıkacak.

Çiftlerde ise kişi başına ödeme 27,80 dolar artacak. Bir çiftin alabileceği toplam azami ödeme iki haftada bir 1.866 dolar olacak.

Ancak bu tarihte yalnızca ödeme tutarları artırılmayacak. Centrelink’in gelir ve mal varlığı testleri de güncel bilgiler üzerinden yeniden hesaplanacak.

Hangi test daha düşük ödeme çıkarırsa o uygulanıyor

Age Pension ödemesi hesaplanırken Centrelink hem gelir testini hem de varlık testini kullanıyor.

İki testten hangisi daha düşük emekli maaşı sonucu çıkarıyorsa kişinin ödemesi bu sonuca göre belirleniyor.

Bu nedenle maksimum emekli maaşındaki artış, kısmi emeklilik ödemesi alan herkesin cebine aynı miktarda yansımayabiliyor.

Super ve yatırımlardaki artış ödemeyi etkileyebilir

Son dönemde hisse senedi ağırlıklı superannuation fonlarında ve doğrudan hisse yatırımlarında yaşanan değer artışlarının bazı emeklilerin varlık toplamını yükselttiği belirtiliyor.

Yatırım amacıyla tutulan gayrimenkullerin yeniden değerlenmesi de Centrelink hesabını etkileyebiliyor.

Bu durumda daha yüksek bir varlık değeri kayda geçtiğinde kişinin kısmi Age Pension ödemesi azalabiliyor.

Deeming oranları da yükseliyor

20 Eylül’de önemli bir başka değişiklik daha yürürlüğe girecek.

Centrelink’in finansal varlıklardan elde edildiğini varsaydığı geliri hesaplamak için kullandığı “deeming” oranları 0,5 puan artırılacak.

Alt deeming oranı yüzde 1,25’ten yüzde 1,75’e, üst oran ise yüzde 3,25’ten yüzde 3,75’e çıkacak.

Eşikler değişmeyecek

Bekârlar için ilk 66 bin 800 dolarlık finansal varlığa yüzde 1,75 oranı uygulanacak.

Çiftlerde ise ilk 110 bin 600 dolarlık toplam finansal varlık aynı orandan değerlendirilecek.

Bu sınırların üzerindeki finansal varlıklar için yüzde 3,75’lik deeming oranı kullanılacak.

Deeming sistemi, kişinin yatırımından gerçekten ne kadar kazandığına değil, Centrelink’in söz konusu varlıkların kazandırdığını varsaydığı miktara dayanıyor.

Hangi varlıklar hesaplamaya giriyor?

Finansal varlıklar arasında banka hesaplarındaki para, nakit, hisseler, yönetilen yatırım fonları, belirli gelir akışı ürünleri, altın ve benzeri kıymetli madenler ile Age Pension yaşına ulaşmış kişilerin bazı superannuation yatırımları bulunabiliyor.

Belirlenen varsayımsal yıllık gelir daha sonra Centrelink’in gelir testine dahil ediliyor.

Yeni deeming oranlarının özellikle yüksek miktarda finansal varlığı bulunan kısmi emeklilik alıcılarını daha fazla etkilemesi bekleniyor.

Bekârda yaklaşık 195 bin dolar kritik hale geliyor

Haberde görüşlerine yer verilen bağımsız finansal planlamacı James Robinson, yeni deeming oranlarıyla yaklaşık 195 bin dolar finansal varlığı bulunan bekâr bir emeklinin gelir testi nedeniyle ödeme azaltımı görmeye başlayabileceğini belirtti.

Çiftlerde ise yaklaşık 335 bin dolarlık birleşik finansal varlık düzeyinde gelir testinin ödemeyi azaltmaya başlayabileceği ifade edildi.

Bu rakamlar kişilerin diğer gelirleri ve mali durumlarına göre değişebiliyor.

Centrelink kayıtlarını kontrol etmek önemli

Robinson, bazı emeklilerin Centrelink kayıtlarında artık gerçeği yansıtmayan eski varlık tutarlarının bulunabileceğine dikkat çekti.

Örneğin bir kişi tasarruflarının önemli bölümünü harcadıysa ancak Centrelink’e güncel banka bakiyesini bildirmediyse sistem kişinin gerçekte sahip olduğundan daha fazla varlığı olduğunu varsayabilir.

Haberde verilen örneğe göre varlık testine tabi bir çiftin 60 bin dolar harcamasına rağmen Centrelink kayıtlarını güncellememesi, iki haftada yaklaşık 180 dolar daha düşük Age Pension almasına yol açabilir.

Varlık değişiklikleri 14 gün içinde bildirilmeli

Services Australia kurallarına göre Age Pension alan kişiler gelir veya varlık durumlarındaki değişiklikleri genel olarak 14 gün içinde bildirmekle yükümlü.

Finansal varlıkların Centrelink kayıtlarındaki toplam değerin 2 bin dolar veya daha fazla üzerine çıkması halinde değişikliğin bildirilmesi gerekiyor.

Finansal olmayan varlıklardaki artış için bildirim eşiği ise bin dolar.

Ödeme varlık testi nedeniyle azaltılıyorsa mal varlığındaki düşüşlerin bildirilmesi de kişinin doğru ödeme miktarını alabilmesi açısından önem taşıyor.

Araba ve ev eşyasında sigorta değeri kullanılmıyor

Centrelink’in varlık hesabında otomobil, karavan, ev eşyaları ve kişisel eşyaların değeri de dikkate alınabiliyor.

Ancak burada sigortada yazan yenileme veya sıfır satın alma bedeli yerine, varlığın mevcut piyasa koşullarında satılması halinde elde edilebilecek gerçek piyasa değeri esas alınıyor.

Bu nedenle Centrelink kayıtlarında yıllar önce girilmiş yüksek araç veya kişisel eşya değerlerinin bulunması da kısmi emekli maaşını etkileyebiliyor.

Yatırım evinin değeri de kontrol edilmeli

Age Pension alan ve yatırım amaçlı gayrimenkulü bulunanların da Centrelink kayıtlarındaki değerlerin güncelliğini kontrol etmesi önem taşıyor.

Gayrimenkul fiyatlarının düştüğü bir bölgede Centrelink hesabında eski ve daha yüksek bir değer bulunuyorsa ödeme tutarı olması gerekenden düşük hesaplanabilir.

20 Eylül’de iki değişiklik aynı anda geliyor

Yeni dönemde emekliler açısından temel fark, emekli maaşı oranlarının yükselmesiyle deeming oranlarının aynı gün artacak olması.

Bu nedenle azami Age Pension alan ve gelir-varlık testlerinden etkilenmeyen kişiler açıklanan artışın tamamını alabilirken, yüksek finansal varlığı bulunan kısmi emeklilik alıcılarında artışın bir bölümü yeni hesaplama nedeniyle kaybolabilir.

Bazı kişilerin Centrelink’ten gelen yeni ödeme mektuplarında beklediklerinden daha düşük rakam görmesinin temel nedeni de bu iki değişikliğin aynı anda uygulanması.