Gençlerin servet yarışı geç başlayacak

Bağımsız düşünce kuruluşu e61 Enstitüsü’nün araştırmasına göre, bugünün genç Avustralyalılarının ebeveynlerinden daha kötü durumda kalması beklenmiyor. Ancak gençlerin, mali açıdan önceki kuşakları yakalamasının daha uzun süreceği değerlendiriliyor.

Araştırmada, genç Avustralyalılarda gelir artışının yavaşladığı, yükseköğrenim oranlarının ebeveyn kuşağına göre iki kattan fazla yükseldiği ve gençlerin konut piyasasına daha geç girdiği belirtildi. Buna karşın, daha uzun kariyerler, daha yüksek emeklilik birikimleri ve ailelerden kalacak daha büyük mirasların ilerleyen yaşlarda kazançları artırabileceği kaydedildi.

Kuşaklar arası denge

Avustralya Hazine Bakanı Jim Chalmers, gelecek ay açıklanacak federal bütçede kuşaklar arası eşitliğe odaklanılacağını söyledi. e61 Enstitüsü baş ekonomisti Jack Buckley ise “kuşakların kazananları ve kaybedenleri” şeklindeki basit anlatının daha karmaşık bir tabloyu gizlediğini ifade etti.

Buckley, sorunun genç Avustralyalıların ebeveynlerinden daha yoksul hale gelmesi olmadığını belirterek, mali sistemin maliyetleri gençlerin en az karşılayabileceği yıllara yüklediğini söyledi. Buckley, büyük HELP borçlarının geri ödenmesi ve zorunlu emeklilik katkıları nedeniyle maaşın yüzde 12’sinden vazgeçilmesinin, birçok gencin ilk evini almaya ve aile kurmaya çalıştığı döneme denk geldiğini vurguladı.

Gelir ve miras etkisi

Araştırmaya göre, 2023’te 35 yaşındaki bir kişinin enflasyondan arındırılmış ortalama geliri yaklaşık 90 bin dolar oldu. Bu tutarın, 1980’lerin sonundaki 35 yaş ortalamasından yaklaşık yüzde 80 daha yüksek olduğu belirtildi. Bugün 35 yaşındaki bir kişinin medyan hanehalkı gelirinin ise yaklaşık 380 bin dolar olduğu ve aynı yaştaki önceki kuşaklarla genel olarak uyumlu seyrettiği aktarıldı.

Araştırmada mirasın, Avustralyalıların gelecek kuşağındaki eşitsizliği belirleyen temel unsur olabileceği ifade edildi. Baby Boomer kuşağının vasiyetleriyle yılda 175 milyar dolar aktarmasının beklendiği belirtildi. Buckley, yaşlı Avustralyalıların yükselen varlık fiyatlarından kaynaklanan önemli bir kazanç üzerinde oturduğunu ve bu servetin büyük bölümünün miras yoluyla eşitsiz biçimde aktarılacağını söyledi.

Vergi seçenekleri

e61 raporunda, genç Avustralyalıların önündeki engelleri kaldırmak için gündeme gelen miras vergisi ve aile konutlarında sermaye kazancı vergisi muafiyetlerinin kaldırılması gibi reformların, sağlayacakları faydadan daha zorlu olabileceği belirtildi. Araştırmacılara göre, yarı servet vergisi gibi işleyecek mal ve hizmet vergisi artışı daha uygulanabilir bir seçenek.

Buckley, mal ve hizmet vergisindeki artışın, bu servet harcandıkça pay alınmasını sağlayacağını ve karmaşık yeni servet tespit altyapısı gerektirmeyeceğini söyledi. Düşük gelirli hanelere daha yüksek destekler ve gelir vergisi indirimiyle birlikte uygulanması halinde, düşük gelirli kesimlerin daha iyi desteklenebileceği ifade edildi.

Avustralya’daki yüzde 10’luk mal ve hizmet vergisinin, benzer ekonomilerdeki birçok tüketim vergisinden düşük olduğu belirtildi. Buckley, genç kuşağın mali geleceğini güvence altına almanın temel yolunun üretkenlik artışı olduğunu söyleyerek, Avustralya’nın mali sisteminin mevcut seviyeden daha güçlü üretkenlik artışı varsayımıyla kurulduğunu kaydetti.