İran savaşı uzarsa kredi faizleri tırmanabilir

İran’daki savaşın kısa sürede sona ermemesi durumunda Avustralya’daki mortgage sahiplerini zor bir dönem bekliyor. Uzmanlara göre, petrol fiyatlarındaki sert yükseliş enflasyonu yeniden körükleyebilir ve Merkez Bankası’nı yıl sonuna kadar birden fazla faiz artışına zorlayabilir.

Avustralya İstatistik Bürosu’nun perşembe günü yayımladığı verilere göre iş gücü piyasası şu aşamada güçlü seyrini koruyor. Mart ayında işsizlik oranı yüzde 4,3’te sabit kaldı. Ancak ekonomistler, küresel arz zincirlerinde yaşanacak uzun süreli aksamaların bu dengeleri bozabileceği uyarısında bulunuyor.

Petrol fiyatı riski büyüyor

Oxford Economics Ekonomik Araştırmalar Başkanı Harry Murphy Cruise, Orta Doğu’daki krizin yılın üçüncü çeyreğine sarkması halinde ham petrol fiyatlarının varil başına 150–160 ABD dolarına kadar çıkabileceğini söyledi. Petrol fiyatları hâlihazırda yaklaşık 100 dolar seviyesinde bulunuyor.

Murphy Cruise, Avustralya’nın çatışma öncesinde de enflasyon sorunu yaşadığını hatırlatarak, petrol fiyatlarındaki böyle bir artışın çekirdek enflasyonu pandemide görülen zirve seviyelere yaklaştırabileceğini belirtti. Çekirdek enflasyon şu anda yıllık bazda yüzde 3,3 seviyesinde.

Faizlerde yeni artış ihtimali

Uzmanlara göre enflasyondaki yeni bir sıçrama, Avustralya Merkez Bankası’nı politika faizini mevcut yüzde 4,10 seviyesinden daha yukarı taşımaya zorlayabilir. Murphy Cruise, uzun süren çatışma senaryosunda faiz oranlarının bu yıl içinde yüzde 5,5’e kadar çıkabileceğini söyledi.

“Bu, haneler için çok kötü bir haber,” diyen Murphy Cruise, ailelerin hâlihazırda artan fiyatlar nedeniyle ciddi baskı altında olduğunu vurguladı.

İş dünyası da tedirgin

Ekonomik belirsizlik yalnızca haneleri değil, işletmeleri de endişelendiriyor. Murphy Cruise, şirketlerin hem görünüm konusunda kararsız kaldığını hem de yükselen girdi maliyetleriyle baş etmeye çalıştığını söyledi.

Roy Morgan tarafından 828 şirket yöneticisiyle yapılan bir ankete göre, katılımcıların yüzde 41’i mevcut faiz seviyelerinin iflaslarda ciddi artışa yol açacağını düşünüyor. Ankete katılanların neredeyse yüzde 90’ı ise işletme maliyetlerinin daha da yükseleceğini öngörüyor.

Avustralya Şirket Yöneticileri Enstitüsü Başekonomisti Mark Thirlwell, enerji ve yakıt krizinin ekonomide hissedilen baskıları daha da artıracağını belirtti.

Mayıs toplantısı kritik

HSBC Başekonomisti Paul Bloxham, Merkez Bankası’nın Mayıs ayındaki toplantısında yeni bir faiz artışı yapmasını bekliyor. Ancak Bloxham’a göre sonraki adımlar, ekonominin ne kadar hızlı yavaşladığına ve iş gücü piyasasında belirgin bir zayıflama olup olmayacağına bağlı olacak.

Westpac Ekonomisti Ryan Wells ise yükselen yakıt maliyetleri ve faizlerin iş gücü piyasasını zayıflatacağını kabul etmekle birlikte, bunun toplu işten çıkarmalara yol açmayabileceğini ifade etti. Wells, önceki dönemlerde işverenlerin personel sayısını azaltmak yerine çalışma saatlerini kısma yoluna gittiğini hatırlattı.

Westpac, işsizlik oranının 2026’nın ikinci yarısında çeyrek ortalamasında yüzde 4,9’a yükselmesini bekliyor.

Maliye Bakanı’ndan uyarı

Öte yandan Hazine Bakanı Jim Chalmers, Washington’da düzenlenen G20 maliye bakanları toplantısında yaptığı konuşmada İran’daki çatışmanın etkilerinin uzun süre hissedileceğini söyledi. Chalmers, ekonomik toparlanmanın beklenenden daha zor ve uzun olacağı uyarısında bulundu.