Topluluk gıda kooperatifleri fiyat şokuna karşı daha dayanıklı

New South Wales ve Victoria’da faaliyet gösteren topluluk temelli gıda ağı Box Divvy, daha küçük ve yerel tedarike dayalı yapısı sayesinde önümüzdeki haftalarda artan maliyetlere karşı daha az kırılgan olacağını açıkladı.

Orta Doğu’daki savaşın etkisiyle yükselen dizel fiyatları, artan gübre maliyetleri ve taşıma ücretleri çiftçilerin kâr marjlarını etkiledi. Akaryakıt fiyatları mart ayındaki zirvesinden gerilese de krizin tedarik zincirine yansımalarının önümüzdeki dönemde daha belirgin hale gelmesi bekleniyor. Çiftçiler ve perakendeciler, taze gıda fiyatlarının yüzde 20’ye kadar artabileceği uyarısında bulundu.

Yerel tedarik modeli

Sydney’nin iç batı bölgesinden Leigh Lind, yerel Box Divvy merkezine üye olmanın yaklaşan fiyat belirsizliği karşısında kendilerine destek olduğunu söyledi. Lind, “Her hafta ne aldığımızı kesinlikle daha fazla düşünüyoruz. Gıdanın geldiği yere biraz daha yakın bir sistemin parçası olduğumuz için memnunum; bu, haftadan haftaya daha istikrarlı hissettiriyor” dedi.

Box Divvy, haneleri yerel üreticilerden sağlanan taze ve mevsimlik ürünlerle buluşturan topluluk odaklı bir gıda kooperatifi olarak çalışıyor. Ürünler hem doğrudan yerel üreticilerden hem de şirketin Granville’deki deposu üzerinden merkezlere ulaştırılıyor. Bir merkezde 15 ila 40 üye bulunabiliyor; üyeler uygulama üzerinden ürünleri ve temel gıda kalemlerini inceleyip sipariş veriyor.

Merkezi işleten “hubster”, garajından ya da bir topluluk alanından haftalık toplu teslimatı alıyor ve ürünleri üyeler arasında paylaştırıyor. Box Divvy’nin New South Wales, Avustralya Başkent Bölgesi ve Victoria genelinde 350 merkezi bulunuyor; şirketin önümüzdeki aylarda Queensland’de de faaliyete geçme planı var.

Maliyet baskısı üreticiye yansıyor

Box Divvy’nin kurucu ortağı Anton van den Berg, ürünlerinin yaklaşık yarısının yerel kaynaklardan, büyük ölçüde Sydney havzasındaki üreticilerden sağlandığını söyledi. Van den Berg, “Akaryakıt fiyatları yükseldiğinde mesafe önem kazanıyor. Kullandıkları yakıt elbette daha maliyetli, ancak Sydney’ye taşıma maliyetleri yok; çünkü depomuza kelimenin tam anlamıyla 40 ya da 50 kilometre mesafedeler. Bu da fiyatları sınırlayan bir etki yaratıyor” dedi.

Van den Berg, merkezlerin kendi üyelerinden ürün satın almayı da denemeye başladığını belirtti. “Arka bahçe üreticileri” olarak adlandırılan bu üyeler, ot, limon ya da arka bahçede yetiştirilen tavuk ürünlerini yerel merkezlere satabiliyor. Van den Berg, hedeflerinin daha fazla küçük ve arka bahçe üreticisini doğrudan merkezlere bağlamak, depoya bağımlılığı azaltmak olduğunu söyledi.

Şirketin halihazırda yerel üreticilere çiftlik çıkışında yüzde 5 ila yüzde 10 daha fazla ödeme yaptığını belirten Van den Berg, bunun artan maliyetleri karşılamaya yönelik olduğunu ifade etti. Van den Berg, “Bu baskılar gerçek ve zaman içinde fiyatlara yansıyor. Şu anda bunun erken aşamasını görüyoruz. Önümüzdeki birkaç hafta, bunun fiyatlarda ne kadar daha belirgin hale geleceğini gösterecek” dedi.

Van den Berg, tüketicilerin fiyat artışlarını doğrudan görmediği durumlarda bile süpermarketlerde mevsimlik ürünlerin arzı ve bulunabilirliğinde öngörülemezlik yaşayabileceğini söyledi. Enerji Bakanı Chris Bowen da bu ayın başında, “Bugün sona erse bile, tedarik zincirleri üzerinde haftalar ve aylar boyunca bizimle olacak etkiler oluştu” açıklamasını yaptı.