Albanese’den bütçe öncesi konut reformu mesajı

Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, 2026 federal bütçesi öncesinde konut piyasasına yönelik reform ihtiyacını savundu. Hazine Bakanı Jim Chalmers’ın saat 19.30’da açıklayacağı bütçede, negatif gearing, sermaye kazancı vergisi ve aile vakıflarına ilişkin değişikliklerin yer alması bekleniyor.

Negatif gearing yeni konutlarla sınırlanacak

Düzenlemeye göre negatif gearing uygulamasının 2027’den itibaren yalnızca yeni konutlarla sınırlandırılması öngörülüyor. Hükümetin bu adımı, genç Avustralyalıların konut sahibi olma oranındaki düşüş ve vergi avantajlarının varlıklı kesimlere yönelmesiyle gerekçelendirmesi bekleniyor.

News.com.au’nun aktardığına göre önlemler, 75 bin Avustralyalının daha ilk evini almasına yardımcı olma hedefiyle sunulacak. Albanese, yayımlanan sosyal medya videosunda, “İlk evinizi almak imkânsız gibi hissettirmemeli, ancak şu anda çok fazla genç insan konut piyasasının dışında kaldığını hissediyor” dedi.

Mevcut yatırımcılar korunacak

Düzenleme geriye dönük işletilmeyecek. Halihazırda negatif gearing uygulamasından yararlanan yatırımcılar bu hakkı koruyacak. Kaynakta yer alan bilgilere göre, mevcut sistem kapsamında mülk alan yatırımcılar için “grandfathering” olarak bilinen muafiyet uygulanacak ve yaklaşık bir milyon ev sahibi vergi avantajını kaybetmeyecek.

Bütçe açıklamasından sonra yatırım amaçlı konut alanlar için kısa bir geçiş süreci öngörülüyor. Bu kişiler mevcut konutlarda negatif gearing uygulamasından 30 Haziran 2027’ye kadar yararlanabilecek. Bu tarihten sonra uygulama yalnızca yeni konutlar için geçerli olacak.

Konut fiyatları gelirleri geride bıraktı

Hükümetin işaret edeceği verilere göre, Avustralya’da ortalama konut fiyatı 1981’de 44 bin 250 dolarken 2025’te 851 bin 300 dolara yükseldi. Aynı dönemde ortalama tam zamanlı kazanç 14 bin 200 dolardan 105 bin 600 dolara çıktı.

İlk evini alanların ortalama yaşı da 1981’de 27 iken 2020’de 35’e yükseldi. Albanese, ABC Radyosu’na yaptığı açıklamada, gençlerin konut piyasasına girmesini kolaylaştırmak için daha fazlasının yapılması gerektiğini belirtti.

Sermaye kazancı vergisi de değişebilir

Avustralya’da mevcut sermaye kazancı vergisi indirimi, 12 aydan uzun süre elde tutulan varlıklarda mülk yatırımcıları ve tröstler için kazanç tutarında yüzde 50 indirim sağlıyor. Hükümetin mevcut indirim rejimini kaldırarak 1999 öncesi enflasyona dayalı modele dönmesi bekleniyor.

Aile konutu ise sermaye kazancı vergisinden muaf olmaya devam edecek. Hazine verilerine göre, 2022-23 döneminde 1,1 milyondan fazla bireysel vergi mükellefi net sermaye kazancı elde etti. Bunların yaklaşık 830 bini sermaye kazancı vergisi indiriminden yararlandı.

Bu indirim nedeniyle 2025-26’da vazgeçilen gelirin yaklaşık 21,8 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.

Muhalefetten söz eleştirisi

Muhalefetin hazine sözcüsü Tim Wilson, hükümeti vergi indirimlerine dokunmayacağına ilişkin sözünü tutmamakla suçladı. Wilson, bütçenin “verilen sözlerin tutulmaması nedeniyle tamamen karmaşa içinde” olduğunu belirterek, Avustralyalıların hükümetin ortaya koyduğu şeyin gerçek yüzünü gördüğünü söyledi.

Yeşiller Partisi ise uzun süredir sermaye kazançları ve negatif gearing alanında değişiklik yapılması için baskı yapıyor. Yeşiller Partisi lideri Larissa Waters, partisinin yüzeysel değişiklikleri desteklemeyeceğini belirterek, insanların konut krizini çözmek için önemli reformları hak ettiğini söyledi.

Bütçede başka vergi adımları da bekleniyor

Bütçede ayrıca tröstlere yönelik asgari vergi, fişsiz 1000 dolarlık anında vergi indirimi, küçük işletmeler için 20 bin dolarlık anında varlık gider yazma uygulamasının kalıcı hale getirilmesi ve çalışanlara yönelik sınırlı gelir vergisi rahatlaması gibi başlıkların da yer alması bekleniyor.

Hükümet ayrıca 2026 ve 2027’de tüm vergi mükellefleri için daha önce duyurulan iki ek vergi indirimini uygulamaya koyacak.

Çevre onayları için ek kaynak

Bütçede çevre yasalarının uygulanması için 500 milyon dolarlık ek fon da yer alacak. Chalmers, bu kaynağın konut, enerji ve kritik maden projelerinin onay süreçlerini hızlandırmaya yardımcı olacağını söyledi.

2025’in sonlarında kabul edilen Çevre Koruma ve Biyoçeşitlilik Koruma Yasası, federal ve eyalet hükümetlerinden ayrı onay alınması gereken durumlarda tekrarları azaltmayı amaçlıyor.

Chalmers, yeni çevre düzenlemesinin uyum maliyetlerini düşüreceğini, bürokrasiyi azaltarak daha kolay ve hızlı inşaat imkânı sağlayacağını ve Avustralya’yı yatırım için daha cazip hale getireceğini söyledi.