“Family Trust” hesapları bütçenin odağında

Avustralya Başbakanı Anthony Albanese’nin hükümeti, 12 Mayıs’ta açıklanacak bütçe öncesinde varlıklı ailelerin vergiyi azaltmak için kullandığı aile tröstlerini gündemine aldı. Hükümetin değerlendirdiği başlıca alanlar arasında emlak yatırımcılarına yönelik negatif vitesleme, sermaye kazancı vergisi ve tröstler üzerinden vergi yükünün düşürülmesi yer alıyor.

Albanese, hafta sonu yaptığı açıklamada bütçede yer alacak değişikliklerin genç Avustralyalılara daha adil koşullar sağlama ilkesiyle hazırlanacağını belirtti. “Avustralya’nın gelecek için bir fırsatlar ülkesi olmasını istiyorum. Gerçek şu ki gençler şu anda adil bir şans elde edemediklerini düşünüyor” diyen Albanese, hükümetin bütçede ve iktidar süresince yapacağı değişikliklerin bu ilkelere odaklanacağını söyledi.

Aile tröstleri nasıl işliyor

Takdir yetkisine dayalı aile tröstleri, bir mütevellinin varlıkları veya ticari gelirleri genellikle aile üyelerinden oluşan yararlanıcılar adına tuttuğu hukuki yapılar olarak tanımlanıyor. Mütevelli, her yıl hangi yararlanıcının ne kadar gelir alacağına karar verebiliyor. Bu yapı, gelirin aile içinde daha düşük vergi ödeyen kişilere yönlendirilmesine imkân tanıdığı için vergi yükünü azaltmada etkili bir araç olarak kullanılıyor.

Bağımsız milletvekili Allegra Spender’ın Nisan 2026 tarihli Kişisel Vergi Beyaz Kitabı’ndaki modellemeye göre, 100 bin dolar gelir elde eden bir ücretli 22 bin 788 dolar vergi öderken, aynı tutarın aile tröstü üzerinden çalışmayan eşle paylaşılması halinde vergi 13 bin 76 dolara düşüyor. Spender, bu avantajların gelirini bölme imkânı bulunmayan ücretliler açısından açık biçimde adaletsiz olduğunu söyledi.

Asgari vergi oranı önerisi

Yılın başında, vergi akademisyeni Profesör Miranda Stewart tarafından hazırlandığı belirtilen Hazine raporunda, tröst dağıtımlarına yüzde 25 ile yüzde 30 arasında asgari vergi oranı önerildiği haberleri gündeme gelmişti. Melbourne Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden Stewart, geçen yıl Parlamento Binası’nda düzenlenen vergi toplantısında, tröst hakları ve dağıtımları üzerinden iadesiz stopaj vergisi uygulanabileceğini, bunun örneğin yüzde 30 olabileceğini söylemişti.

Benzer bir politika, 2019 federal seçimleri öncesinde dönemin İşçi Partisi lideri Bill Shorten tarafından da gündeme taşınmıştı. Parlamento Bütçe Ofisi, o dönemde önerinin dört yılda 7,7 milyar dolar gelir sağlayacağını hesaplamıştı. İşçi Partisi söz konusu seçimi kaybetmiş, Albanese lider olduktan sonra negatif vitesleme ve sermaye kazancı vergisi indirimi gibi başlıklar rafa kaldırılmıştı.

Tröst sayısı hızla arttı

Avustralya’da aile tröstlerinin sayısı 900 bini aştı. 2006-07 ile 2021-22 arasında takdir yetkisine dayalı tröstlerin sayısı yüzde 65 arttı; bu artış, gerçek işletmeler, bireysel vergi mükellefleri ve nüfus artışının üzerinde gerçekleşti.

Verilere göre 2022-23 döneminde vergilendirilebilir geliri 200 bin doların üzerinde olan kişiler, tröst geliri bildirenlerin yüzde 11’ini oluşturmasına rağmen toplam tröst gelirinin yüzde 46’sını aldı. 2019 seçimlerine götürülen öneri, yetişkin yararlanıcılara yapılan takdir yetkisine dayalı tröst dağıtımlarına yüzde 30 asgari ortalama oran uygulanmasını öngörüyordu.