Araç kredisinde tuzak uyarısı

Avustralya Menkul Kıymetler ve Yatırımlar Komisyonu, motorlu taşıt finansmanı sektörüne ilişkin 37 sayfalık rapor yayımlayarak kredi sağlayıcılarını tüketici sonuçları konusunda daha dikkatli olmaya çağırdı.

ASIC, araç kredilerinin bayi ve broker gibi üçüncü taraflar üzerinden sunulduğu durumlarda, tüketicilerin mali zarara açık kalabileceğini bildirdi. Kurum, bazı kredi sağlayıcıların bu dağıtıcıları yeterince izlemediğini ve denetlemediğini tespit etti.

ASIC Komiseri Alan Kirkland, incelemenin kredi sağlayıcılarının üçüncü taraf dağıtıcıları etkin biçimde denetlememesi halinde tüketicilerin bedel ödeyebileceğini gösterdiğini söyledi. Kirkland, “Tüketici sonuçlarına ilişkin sorumluluk dış kaynaklara devredilemez” değerlendirmesinde bulundu.

Raporda, araç kredisi maliyetlerinde büyük farklılıklar bulunduğu, bazı tüketicilerin ise mali zorluk başvuruları reddedildikten sonra araçlarına el konulmasına rağmen yüksek borçlarla karşı karşıya kaldığı belirtildi.

Raporda yer alan örneklerden birinde Sebastian adlı tüketicinin, 2015 model Holden Cruze almak için 15 bin 678 dolarlık araç kredisi kullandığı aktarıldı. Sekiz ay sonra aracın kredi sağlayıcı tarafından geri alınıp satıldığı, satış öncesinde 18 bin 237 dolar olan kredi bakiyesinin satış sonrası 20 bin 714 dolara çıktığı belirtildi.

ASIC’e göre araç kredilerinde maliyetler tüketiciler için yüzde 10 ile yüzde 22 arasında değişebiliyor. Kredilerde genellikle iki ayrı kuruluş ücreti uygulanıyor. Bunlardan kredi sağlayıcı kuruluş ücreti 299 ile 995 dolar arasında, dağıtıcı kuruluş ücreti ise 912 dolarlık sabit ücret ile 2 bin 500 dolar arasında değişiyor.

Raporda, en yüksek toplam ücretleri uygulayan bir kredi sağlayıcısının üçüncü bir ücret daha aldığı ve bir müşterinin 49 bin 162 dolarlık araç kredisi için 9 bin doların üzerinde ücret ödediği belirtildi. Bu tutarın 7 bin 800 dolardan fazlasının kredi sağlayıcıya, 1.320 dolarının ise brokera gittiği aktarıldı.

ASIC, mali zorluk yaşayan tüketicilere sunulan desteğin de tutarlı olmadığını belirtti. İncelenen 250 kredi örneğinde, araçlarına el konulup satılan tüketicilerin yüzde 90’ının toplam kredi tutarının yarısından fazlasını hâlâ borçlu olduğu, bazı durumlarda borcun kredi tutarını aştığı ifade edildi.

Kurum, Mart 2023 ile 2025 arasında düzenlenen ve Avustralya’nın büyük sağlayıcılarının da bulunduğu 8 araç finansmanı kuruluşuna ait 350 binden fazla kredi verisini inceledi.

Avustralya Finans Endüstrisi Birliği Başkanı Diane Tate, müşterilere adil ve saygılı davranılması gerektiğini, kredi sağlayıcıların yasal yükümlülüklerini yerine getirmesi gerektiğini söyledi. Tate, sektörün değişen müşteri ihtiyaçları, ulaşım piyasası ve genel ekonomi koşullarına uygun şekilde standartları yükseltmeye devam etmesi gerektiğini belirtti.