El Nino ve savaş, gıda fiyatlarını vurabilir
Güçlü El Nino koşulları, Ukrayna savaşı ve Hürmüz Boğazı çevresindeki gerilim; üretim, lojistik ve enerji maliyetlerini aynı anda baskılayarak dünya genelinde gıda enflasyonu riskini büyütüyor.
Analistler, güçlü El Nino hava olaylarının Avrupa ve Orta Doğu’daki savaşlarla birleşmesi halinde küresel gıda fiyatlarında gelecek yıl sert artış yaşanabileceği uyarısında bulundu. Bazı ekonomik modellemelerde, mevcut eğilimlerin sürmesi durumunda dünya gıda fiyatlarının önümüzdeki yaklaşık bir yıl içinde iki katına çıkabileceği belirtildi.
Değerlendirmelere göre, şubat ayında Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyat kanallarının kapanması petrol, gübre, helyum ve alüminyum tedarikini aksattı. Doğu Pasifik’te oluşan güçlü El Nino da Avrupa ve ABD’de sıcak hava dalgalarına, Afrika’da olağan dışı hava koşullarına ve Çin’de şiddetli sellere yol açtı.
Maliyet baskısı büyüyor
Uzmanlar, çiftçilerin yüksek motorin ve gübre maliyetleri ile aşırı hava olayları nedeniyle üretimde zorlandığını, dağıtıcılar ve süpermarketlerin ise artan maliyetler karşısında fiyat yükselttiğini kaydediyor. Ucuz ithalat ve sezon dışı tedarik kaynaklarının da zayıfladığı, birçok uluslararası tedarikçinin benzer sorunlar yaşadığı ifade ediliyor.
Ukrayna’daki savaşın da tabloyu ağırlaştırdığı belirtiliyor. Avrupa’nın önemli tahıl üretim merkezlerinden biri olan Ukrayna’nın ihracatının Afrika ve Orta Doğu’daki kuraklıktan etkilenen ülkeler için kritik olduğu, Rusya’nın bu hafta limanlardaki hasat ürünlerine yoğun bombardıman başlattığı aktarıldı. Hasadın ise yakıt, gübre ve savaş kaynaklı sorunlar nedeniyle zaten zayıfladığı belirtildi.
Tahminler gelecek yıla işaret ediyor
Küresel yatırım şirketi Schroders’in analistleri, güçlü El Nino ile Avrupa ve Orta Doğu’daki savaşın birleşik etkisini hesapladı. Şirket, gelişmiş ekonomilerde gıda enflasyonunun gelecek yılın başlarında çift haneye çıkmasını bekliyor. Gübre için kritik önemdeki ürenin fiyatının ise şimdiden ikiye katlandığı, bunun özellikle tahıl ekiminde yeni sezona yansıyacağı bildirildi.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü de Hürmüz Boğazı’ndaki aksama ile Ukrayna’nın işgalinin hasat ve gıda tedarikini halihazırda etkilediğini, yeni kesintilerin durumu daha da kötüleştireceğini belirtti. Stratejik risk uzmanları ise bunun yalnızca başlangıç olabileceği, iklim kaynaklı yeni şokların ilerleyen yıllarda daha ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
Yorum Yazın