2026 federal bütçesinin kazananları ve kaybedenleri

Avustralya’da 2026 federal bütçesi, çalışanlara yönelik vergi desteği ve yatırımcılara getirilen yeni sınırlamalarla dikkat çekti. Hazine Bakanı Jim Chalmers, bütçeyi genç Avustralyalılar için vergi sistemini daha adil hale getirmeyi amaçlayan kapsamlı bir reform bütçesi olarak sundu.

ABC News’in aktardığına göre bütçe, çalışanların cebine bir miktar para koyarken, yatırımcılar üzerindeki vergi yükünü artırıyor. Ancak İran’daki savaş ve küresel yakıt krizi, Avustralya ekonomisinin görünümünü olumsuz etkileyen başlıklar arasında gösterildi.

Çalışanlara vergi desteği

Bütçenin en önemli geçim maliyeti adımı, 13 milyondan fazla çalışan Avustralyalı için uygulanacak yıllık 250 dolarlık vergi indirimi oldu. Working Australians Tax Offset adı verilen destek, 2027-28 mali yılından itibaren başlayacak.

Bu destek yalnızca ücret veya maaş geliri elde eden kişilere sağlanacak. Yatırım gelirinden kazanç sağlayanlar bu kapsamda yer almayacak. Bu nedenle emeklilerin büyük bölümünün söz konusu destekten yararlanamayacağı belirtildi. Önlemin bütçeye dört yılda 6,4 milyar dolara mal olması bekleniyor.

Yatırımcılar indirim kaybediyor

Bütçede yatırımcılar, vergi indirimlerinde kayba uğrayan kesimler arasında yer aldı. Mevcut kurallara göre Avustralyalılar, bir varlığı 12 aydan uzun süre elde tuttuklarında sermaye kazancı vergisinde yüzde 50 indirimden yararlanabiliyor.

Sermaye kazancı; yatırım amaçlı konut, hisse senedi, kripto para veya sanat eseri gibi varlıkların satışından elde edilen kârı ifade ediyor. Hükümetin vergi sistemi değişiklikleri kapsamında yatırımcılara sağlanan bazı indirimleri azaltacağı bildirildi.

Ev sahipleri için yeni sınırlama

Bütçede ev sahipleri de kaybedenler arasında gösterildi. İşçi Partisi hükümetinin önerdiği değişikliklere göre, bugünden sonra satın alınacak mevcut konutlarda negatif gearing uygulamasından yararlanılamayacak.

Yeni inşa edilen konutlar ise bu sınırlamanın dışında tutulacak. Bu düzenleme, yatırımcıların mevcut konutlara yönelmesini azaltmayı ve yeni konut arzını desteklemeyi hedefliyor.

İlk ev alıcılarına destek

Hükümet, sermaye kazancı vergisi indirimi ve negatif gearing alanındaki değişikliklerin, önümüzdeki 10 yılda 75 bin Avustralyalının daha ev sahibi olmasına yardımcı olacağını öngörüyor.

Bütçede ayrıca yeni konut inşaatını hızlandırmak amacıyla belediyeler ve altyapı şirketleri için dört yılda 2 milyar dolarlık kaynak ayrıldı. Bu para, yol, boru hattı, elektrik ve kanalizasyon bağlantıları gibi altyapı çalışmalarında kullanılacak.

Ekonomik görünüm baskı altında

Bütçede ekonomik görünüm kaybeden başlıklar arasında yer aldı. İran’daki savaşın küresel ekonomi üzerinde baskı yarattığı, bunun da Avustralya ekonomisini etkilediği belirtildi.

Orta Doğu’daki savaştan önce de enflasyonun faiz oranlarını yukarı ittiği ve ekonomik büyümenin yavaşladığı aktarıldı. Bütçede geçim maliyeti baskısının daha da artmasının beklendiği ifade edildi.

Usulsüzlük yapanlara sıkı takip

Bütçede vergi mükelleflerinin finanse ettiği hizmetlerde usulsüzlük yapan kişi ve yapılar da kaybedenler arasında gösterildi. Hükümet, NDIS, Medicare ve PBS gibi kamu destekli hizmetleri kötüye kullananlara yönelik denetimleri artıracak.

National Disability Insurance Agency tahminlerine göre, katılımcılara yapılan ödemelerin yüzde 10’a kadar olan bölümü şişirilmiş faturalar, organize suç veya hatalı ödemeler nedeniyle kaybediliyor. Bu tutarın yıllık 4,6 milyar dolara kadar çıkabileceği belirtildi.

Aile tröstlerine asgari vergi

Bütçede aile tröstleri için de yeni düzenleme yer aldı. Hükümet, 1 Temmuz 2028’den itibaren bazı istisnalar dışında discretionary trust olarak bilinen tröstlere en az yüzde 30 vergi uygulayacak.

Bu tröstler, aileler tarafından gelir bölüştürmek ve düşük gelir vergisi dilimlerinden yararlanmak amacıyla kullanılabiliyor. Yeni düzenlemeye göre vergiyi trustee ödeyecek, yararlanıcılar ise elde ettikleri geliri vergi beyanlarında bildirecek.

Yaşlı bakımına ek kaynak

Bütçede yaşlı bakım hizmetleri kazanan başlıklar arasında yer aldı. Hükümet, Temmuz 2027’den itibaren her yıl ek 5 bin yataklı yaşlı bakım kapasitesi için kaynak ayırdı.

Bu adımın, yaşlı hastaların hastane yataklarından uygun bakım tesislerine taşınmasına yardımcı olması bekleniyor. Hükümet ayrıca bazı evde bakım hizmetlerine sağlanan kamu desteğini kaldırma kararından geri adım attı.

Sağlık sistemi de destek aldı

Sağlık alanı da bütçenin kazanan başlıkları arasında yer aldı. Hükümetin, seçim kampanyasında öne çıkardığı Medicare sistemi üzerinde yeniden yapılandırma çalışmaları yürüttüğü belirtildi.

Bütçede sağlık alanına ayrılan kaynakların, mevcut sistem üzerindeki baskıyı azaltmaya yönelik olduğu aktarıldı. Kaynakta sağlık desteğinin ayrıntılı kalemleri bu bölümde tam olarak yer almıyor.