Elektrikli araç desteğinde yeni dönem

Avustralya’da hükümet, elektrikli araçlara yönelik yan haklar vergisi muafiyetinde değişikliğe gidiyor. Hazine Bakanı Jim Chalmers ile Enerji Bakanı Chris Bowen, işverenlerin yenilemeli kiralama yoluyla alınan ve 91 bin 387 doların altındaki elektrikli araçlarda yan haklar vergisi ödememesini sağlayan düzenlemenin, kalıcı yüzde 25 vergi indirimine dönüştürüleceğini açıkladı.

Nisan 2027’den itibaren tam vergi indirimi yalnızca 75 bin dolar veya daha düşük fiyatlı elektrikli araçlar için geçerli olacak. 75 bin doların üzerinde olup lüks araç vergisi eşiğinin altında kalan modeller ise yalnızca yüzde 25 indirim alacak. Aynı tarihten itibaren lüks araç vergisi eşiğinin altındaki tüm elektrikli araçlarda da yüzde 25 indirim uygulanacak.

Vergi desteği daraltılıyor

Lüks araç vergisi eşiği 91 bin 387 dolar olarak belirtilirken, bu tutarın her yıl enflasyona göre arttığı kaydedildi. Bowen, değişikliklerin otomobil üreticilerini daha uygun fiyatlı elektrikli araç modellerine yöneltmesini amaçladığını söyledi. ABC Radio’ya konuşan Bowen, elektrikli araç kullanımının “çok güçlü” kalmasını beklediklerini belirtti.

Bowen, 2027’den sonra bazı Avustralyalıların 91 bin doların altındaki modeller yerine 75 bin doların altındaki daha uygun fiyatlı elektrikli araçları tercih edebileceğini, ancak kullanım oranlarının mevcut seviyelere yakın biçimde süreceğine inandıklarını ifade etti.

Düzenlemenin bütçeye maliyeti son yıllarda arttı. Vergi indiriminin federal bütçeye maliyeti başlangıçta 90 milyon dolar olarak öngörülürken, 2025/26 döneminde 1,35 milyar dolara çıktı ve 2028/29’a kadar 3 milyar dolara yükselmesi bekleniyordu. Teşvikin kademeli olarak daraltılmasının, 2026/27 bütçesinden itibaren dört yılda vergi mükelleflerine 1,7 milyar dolar tasarruf sağlaması bekleniyor.

Bütçe öncesi gelir indirimi tartışması

İndirime uygun elektrikli araçlar ithalat tarifelerinden muaf olmaya devam edecek. Bowen, düzenlemeyi “önemli bir tasarruf” olarak nitelendirirken, bunun elektrikli araç alımlarına yönelik daha iyi ayarlanmış bir destek olduğunu söyledi.

Verimlilik Komisyonu, söz konusu teşvikin elektrikli araç kullanımını artırmaya katkı sağladığını ancak hükümetin karbon emisyonlarını azaltmaya dönük mevcut politikaları arasında en maliyetli uygulama olduğunu tespit etti. Komisyona göre maliyet, azaltılan ton başına karbondioksit için 987 dolar ile 20 bin 84 dolar arasında değişiyor.

Bağımsız düşünce kuruluşu e61 Institute araştırmacıları Lachlan Vass ve Amy Tramontozzi, programda iki temel sorun bulunduğunu belirtti. Araştırmacılara göre teşvik, aracın fiyatı arttıkça yükseldiği için daha pahalı elektrikli araç alımını teşvik ediyor; ayrıca alıcının geliriyle birlikte büyüdüğü için yüksek gelirli kişilere orantısız fayda sağlıyor.

Bütçe öncesinde The Australian, ücret veya maaş alan ve vergi ödeyen herkes için 200 ile 300 dolar arasında kazanılmış gelir indiriminin bütçenin ana unsurlarından biri olacağını yazdı. Federal Bakan Mark Butler, bu haberleri bütçenin açıklanmasına günler kala “kaynağı belirsiz spekülasyon” olarak nitelendirdi. Gölge Hazine Bakanı Tim Wilson ise geniş ölçekli indirimlerin ekonomik durumu ağırlaştıracağını ve enflasyonu körükleyebileceğini savundu.