Akaryakıt krizi Avustralya’yı kilitleyebilir

Orta Doğu’daki savaşın küresel enerji piyasalarını etkilemesiyle birlikte Avustralya’da uzun süreli akaryakıt sıkıntısı yaşanabileceği uyarısı yapıldı. AMP Baş Ekonomisti Shane Oliver, yakıt arzında ciddi bir daralma yaşanması halinde ülkede “kapanma benzeri bir senaryo” oluşabileceğini söyledi.

Faiz artışı ve petrol şoku

Avustralya Merkez Bankası (RBA), enflasyonu dizginlemek amacıyla faiz oranlarını 0,25 puan artırdı. Bu artış, geçen ayki faiz kararının ve petrol fiyatlarındaki ani yükselişin ardından geldi. ABD ve İsrail’in İran’la yaşadığı savaşın uluslararası yakıt ticaretini aksattığı, bunun da Avustralya’da benzin fiyatlarını hızla yükselttiği belirtildi.

“Ekonomi için ciddi risk”

Shane Oliver, yüksek akaryakıt fiyatlarının ve artan konut kredisi ödemelerinin hane halkı bütçesine aylık yaklaşık 300 Avustralya doları ek yük getirebileceğini söyledi. Oliver, petrol fiyat şoklarının uzaması halinde bunun harcamalar üzerinde fiili bir vergi etkisi yarattığını ve ekonomik büyümeyi olumsuz etkilediğini ifade etti.

“Kapanma benzeri tablo”

Yakıt sıkıntısının derinleşmesi durumunda ekonomik faaliyetlerin durma noktasına gelebileceğini belirten Oliver, bazı sektörlerde çalışanların işlerine gidemeyeceğini, beyaz yakalı çalışanların ise daha fazla evden çalışmak zorunda kalacağını söyledi. Olası bir yakıt rasyonunun da belirsizliği artıracağına dikkat çekti.

Stoklar ve arz durumu

Hükümet verilerine göre Avustralya’da 36 günlük benzin, 29 günlük jet yakıtı ve 32 günlük motorin stoku bulunuyor. Başbakan Anthony Albanese, yakıt sevkiyatlarının planlandığı şekilde devam ettiğini açıkladı. Ancak analizlere göre İran’ın petrol ihracatı savaş öncesine kıyasla önemli ölçüde geriledi.

Avustralya dışa bağımlı

Oliver, Avustralya’nın akaryakıt ihtiyacının yüzde 80 ila 90’ını ithalatla karşıladığını ve arzın kesintiye uğramasının büyük bir sorun yaratacağını söyledi. Akaryakıt ve enerji fiyatlarının ulaştırma, lojistik ve tarım başta olmak üzere birçok sektörü doğrudan etkilediği vurgulandı.

Enflasyon baskısı artıyor

Şubat ayına kıyasla benzin fiyatlarının ortalama yüzde 35 arttığı, bu artışın sürmesi halinde tek başına enflasyonu 1,2 puan yükseltebileceği belirtildi. Oliver, bu durumun RBA’nın mayıs ayında yeni bir faiz artışı yapmamasına yol açabileceğini söyledi.

Rasyon ihtimali masada

Yakıt rasyonu ihtimali hükümet tarafından tamamen dışlanmazken, Oliver bunun ancak krizin bir aydan uzun sürmesi halinde gerçekçi hale geleceğini ifade etti. Hükümet, panik alımları ve fahiş fiyat uygulamaları konusunda akaryakıt istasyonlarını uyardı; Rekabet ve Tüketici Komisyonu’nun (ACCC) yetkileri ve cezaları artırıldı.

Resesyon tartışması

Judo Bank Baş Ekonomisti Warren Hogan da belirsizlik nedeniyle mayıs ayında yeni bir faiz artışı ihtimalinin zayıfladığını söyledi. Hogan, petrol fiyatlarının varil başına 150-200 dolara çıkması ve arz şokunun aylarca sürmesi halinde teknik bir resesyon riskinin ortaya çıkabileceğini belirtti. Hazine Bakanı Jim Chalmers ise hükümetin şu aşamada bir durgunluk beklemediğini açıkladı.