Avustralyalılara “deponuzu doldurun” çağrısı

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik “önleyici” saldırılar düzenlediği, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamasına göre operasyonlarda İran lideri Ayetullah Ali Hamaney ile en az 40 üst düzey yetkilinin hayatını kaybettiği bildirildi. Tahran yönetimi ise İsrail’e ve ABD üslerinin bulunduğu Körfez ülkelerine misilleme saldırıları başlattı. Saldırılarda yüzlerce kişinin hayatını kaybettiği ve yaralandığı aktarıldı.

Gerilimin ardından İran’ın, uluslararası ticari gemi mürettebatına Hürmüz Boğazı’ndan geçişe izin verilmeyeceğini bildirdiği öne sürüldü. Bazı kaynaklarda boğazın “fiilen kapandığı” ve gemi trafiğinin yüzde 70 oranında azaldığı belirtildi. Takip siteleri ve medya organlarına göre bazı petrol tankerlerinin rota değiştirdiği, diğer gemilerin ise Umman Körfezi’nde beklediği kaydedildi.

Hürmüz Boğazı, Suudi Arabistan, Irak, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Katar, Bahreyn ve Umman gibi dünyanın en büyük petrol üreticilerini küresel pazara bağlayan kritik bir güzergâh olarak biliniyor. İran’ın da ocak ayında günlük yaklaşık 3 milyon varillik üretimle dünyada dördüncü sırada yer aldığı belirtildi.

Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları Ajansı, bölgedeki gemilere Hürmüz Boğazı’nın kapatıldığı yönünde bildirim yapıldığını açıkladı. ABD Ulaştırma Bakanlığı Denizcilik İdaresi de gemilere bölgeden uzak durmaları uyarısında bulundu. İran makamlarından konuya ilişkin resmi bir açıklama yapılmadı.

Ekonomistler, yaşanan gelişmelerin küresel petrol arzında kesintiye yol açabileceği ve fiyatları sert şekilde yükseltebileceği uyarısında bulundu. AMP Başekonomisti Shane Oliver, ABC’ye yaptığı değerlendirmede petrol fiyatlarının varil başına 67 dolardan 100 doların üzerine çıkabileceğini söyledi. Oliver, “Asıl mesele bunun ne kadar süreceği” ifadelerini kullandı.

Eski Beyaz Saray enerji danışmanı Bob McNally de ilk aşamada varil fiyatında 5 ila 7 dolar arasında artış beklediğini belirtti. McNally, Hürmüz Boğazı’nın uzun süreli kapatılmasının küresel resesyona yol açabileceğini ifade etti.

Analistler, Avustralya’da sürücülerin önümüzdeki günlerde yakıt fiyatlarında artış yaşanabileceği uyarısında bulundu. Hesaplamalara göre petrol fiyatındaki 10 dolarlık artış, Avustralya’da litre başına yaklaşık 1 sentlik artışa karşılık geliyor. Buna göre varil fiyatının 67 dolardan 100 dolara çıkması, litre başına yaklaşık 33 sentlik artış anlamına geliyor.

Uzmanlar ayrıca dünya sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte birinin de Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğine dikkat çekerek, gerilimin gaz fiyatlarını da yukarı çekebileceğini belirtiyor. Çin’e Orta Doğu’dan enerji akışının kesintiye uğramasının, Çin ekonomisi ve dolaylı olarak Avustralya ihracatı üzerinde olumsuz etkiler doğurabileceği ifade ediliyor.