Victoria bütçesinde borç uyarısı

Victoria Eyalet Haznedarı Jaclyn Symes, salı günü kasım ayındaki seçimlerden önceki son eyalet bütçesini açıklayacak. Bütçe öncesinde Başbakan Jacinta Allan, seçim yılına dönük milyarlarca dolarlık destekleri duyururken, 2026/27 bütçesinde net borcun eyalet ekonomisine oranla düşeceğini açıkladı.

Bütçe belgelerinde, bu mali yıl için 700 milyon dolar, gelecek mali yıl için ise 1 milyar dolar işletme fazlası öngörülüyor. Bu rakam, aralık ayında yapılan tahminden 900 milyon dolar daha düşük. Önümüzdeki dört yılda Victoria’nın yıllık ortalama 1,7 milyar dolar işletme fazlası vermesi bekleniyor.

Bütçe dengesi tartışması

Jacinta Allan, “Ekonomimiz büyüdüğü ve bütçemiz fazla verdiği için şu anda yaşam maliyeti desteği sağlayabiliyoruz” dedi. Ancak bütçe izleyicileri, federal hükümet hibelerini içeren ve sermaye altyapı projelerine yapılan harcamaları dışarıda bırakan net işletme dengesinin nakit fazlası olarak görülmemesi gerektiği konusunda uyarıldı.

Victoria’nın yıl ortası bütçe güncellemesinde, 2029 ortasına kadar dört yılda 6,6 milyar dolar işletme fazlası tahmin edilirken, aynı dönemde nakit açıklarının toplam 31,9 milyar dolara ulaşacağı öngörüldü. Bağımsız ekonomist Saul Eslake, AAP’ye yaptığı açıklamada, “Nakit fazlası vermeye başlamadığınız sürece borcu geri ödemeye başlayamazsınız; hatta borca borç eklemeyi durduramazsınız” dedi.

Eslake, net işletme dengesine odaklanmanın Victoria bütçesinin gerçek durumunu ciddi biçimde yanlış yansıttığını belirterek, Jaclyn Symes ve Jacinta Allan’ın bu yanıltıcı sunumla geçiştirmesine izin verilmemesi gerektiğini söyledi. Victoria’nın net borcunun 2029 ortasına kadar 192,6 milyar dolara çıkması ve eyaletin günlük faiz yükünün 28 milyon doları aşması bekleniyor.

Harcama taahhütleri ve kredi notu

Eslake, ileriye dönük tahminlerde net borçta öngörülen 41,7 milyar dolarlık artışın temel nedeninin nakit açıkları olduğunu belirtti ve hükümetin son dönemdeki “hedeflenmemiş nakit desteklerini” eleştirdi. Eski ANZ baş ekonomisti Eslake, Victoria’nın yaklaşımını NSW ile karşılaştırarak NSW’nin bütçesine olası etkiler nedeniyle bu tür adımlar atmadığını, bunun da NSW maliyesinin Victoria veya Tazmanya’ya kıyasla neden daha iyi durumda olduğuna dair önemli bir gösterge olduğunu söyledi; NSW’nin önümüzdeki altı ayda seçime gitmediğini de ekledi.

Muhalefet Lideri Jess Wilson ise Allan hükümetinin “büyük harcama” taahhütlerini nasıl finanse edeceğini açıklamadığını, bunun bedelini Victoria halkının daha yüksek faiz ödemeleriyle karşılayacağını söyledi.

Daha ucuz toplu taşıma ve araç tescil indirimleri gibi bütçe öncesi harcama adımları küresel kredi derecelendirme kuruluşlarının da dikkatini çekti. Victoria’nın kredi notu S&P tarafından Tazmanya ve ACT ile birlikte Avustralya’daki eyalet ve bölgeler arasında en düşük seviyeye eşit olan AA, Moody’s tarafından AA2, Fitch tarafından ise AA+ olarak değerlendiriliyor. Üç kuruluş da Victoria’nın görünümünü durağan olarak sınıflandırıyor.

S&P Global Ratings analisti Rebecca Hrvatin, görünümün eyaletin işletme fazlası vermeyi sürdürmesine ve kasım seçimleri öncesinde güvenilir maliyet kontrollerine bağlı olduğunu söyledi. Hrvatin, ücretsiz ya da indirimli toplu taşıma ve araç tescil iadelerine ilişkin son açıklamaların geri alınması zorlaşabilecek geçici harcama örnekleri olduğunu belirterek, bunların dengeleyici önlemler olmadan eyaletin mali göstergelerini zayıflatabileceğini ifade etti.

Fitch’in uluslararası kamu finansmanı kıdemli direktörü Paul Norris, mali göstergelerdeki kalıcı bir zayıflamanın borçta beklenenden çok daha hızlı bir artışa yol açması halinde Fitch’in notu üzerinde de baskı yaratabileceğini ekledi.

Kredi notu indirimleri, hükümetlerin borç servisini daha pahalı hale getirerek hastaneler, yollar ve okullar gibi kritik hizmetler ile altyapıya harcanacak parayı azaltıyor.